Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

216

تَرکِ ماهیّات و خاصیّات گو *** شرحْ کن احوالِ آن دو رِزق‌جو
🔹 باز‌گو از ماجرای مرد و زن *** ز‌آنکه انجامی ندارد این سخن¹‌
دل نهادنِ عرب بر التماسِ دلبرِ خویش و مبالغه نمودن که: «مرا در این تسلیم، حیله و امتحانی نیست‌.»
مرد گفت: «اکنون گذشتم از خِلاف *** حکم داری، تیغ بَر‌کِش از غِلاف‌
هر‌چه گویی، مر تو را فرمان ‌بَرَم *** ور بَد و نیک آید آن را نَنْگرم‌
در وجودِ تو شوَم من مُنعَدِم *** چون مُحِبَّم، ”حُبُّ یُعمِی وَ یُصِمّ“»²‌
گفت زن: «آهنگِ بِرَّم می‌کنی؟ *** یا به حیلَت کشفِ سِرَّم می‌کنی؟»‌
گفت: «وَ اللَهْ عالِمُ السِرّ ْ وَ الخَفیّ *** کآفرید از خاکْ آدم را صَفیّ³‌
در سه گز قالب که دادَش، وا نمود *** آنچه در اَلواح و در اَرواح بود
🔹 یاد دادش لوحِ محفوظِ وجود *** تا بدانست آنچه در اَلواح بود
تا ابد هر‌چه که از پس بود و پیش *** درس کرد از ﴿عَلَّمَ الأسْماءِ﴾ خویش⁴‌
تا مَلَک بی‌خود شد از تدریسِ او *** قُدسِ دیگر یافت از تَقدیسِ او
آن گشادی‌شان که آدم وا نمود *** در گشادِ آسمان‌هاشان نبود
در فراخیْ عَرصۀ آن پاک‌جان *** تنگ آمد عَرصۀ هفت آسمان‌
گفت پیغمبر که حق فرموده است: *** ”من نَگُنجم هیچ در بالا و پست⁵‌
در زمین و آسمان و عرش نیز *** من نَگُنجم، این یقین دان ای عزیز
1. الحاقی از نسخۀ ناسخه.
2. المَجازات النبویّه (سید رضی)، ص 171؛ رسول خدا صلّی اللٰه علیه و آله و سلّم فرمود: «محبّت هرچیزی انسان را [از دیدن غیر آن]، کور و کر می‌کند.»
3. مرد پاسخ داد: قسم به خدای دانای درون و نهان، که حضرت آدمِ صفیُّ اللٰه علیه السلام را از خاک آفرید.
4. سوره البقره آیه 31؛ ﴿و خداوند به آدم تمامی أسماء را تعلیم فرمود... .﴾
5. أحیاء العلوم، ج 3، ص26؛ در حدیث قدسی است: «نه زمین و نه آسمان گنجایش و ظرفیّت مرا ندارد، وَ لٰکن وَسِعَنی قَلبُ عَبدیَ المُؤمن؛ ولی قلب بندۀ مؤمنم گنجایش مرا دارد...!»