Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

214

تو مکُن با غیرِ من این لطف و جود» *** این، حسد را مانَد؛ امّا آن نبود
نکتۀ ﴿لا ينبَغي﴾ می‌خوان به جان *** سِرِّ ﴿مِن بَعدي﴾ ز بخلِ او مدان¹‌
بلکه اندر مُلکْ دید او صد خطر *** مو به مو مُلکِ جهان بُد بیمِ سَر
بیمِ سَر یا بیمِ سِرّ یا بیمِ دین *** امتحانی نیست ما را مثلِ این‌
پس سلیمان همّتی باید که او *** بگذرد زین صد هزاران رنگ و بو
با چنان قوّت که او را بود هم *** موجِ آن مُلکَش فرو می‌بست دم‌
🔹 خوان که: ﴿ألقَينا عَليٰ كرسِيهِ﴾ *** چون بمانْد از تخت و مُلکِ خود تُهی؟!²
چون بر او بنشست زین اندوهْ گَرد *** بر همه شاهانِ عالَم رحم کرد
شد شفیع و گفت: «این مُلک و لِوا *** با کمالی دِه که دادی مَر مَرا
هر که را بِدْهیّ و بُکْنی آن کَرَم *** او سلیمان است و آن کس هم منم‌
او نباشد ﴿بَعدي﴾ او باشد مَعی *** خودْ مَعی چه بْوَد؟ منم بی‌مُدّعی»³‌
شرحِ این، فرض است گفتن، لیک من *** باز می‌گردم به قصه‌یْ مرد و زن‌
مَخلَصِ ماجرای عرب و جفتِ او در فقر و شکایت
ماجرای مرد و زن را مَخلَصی *** باز می‌جویَد درونِ مُخلِصی‌
ماجرای مرد و زن افتاد نَقل *** این مثالِ نفْسِ خود می‌دان و عقل‌
این زن و مردی که نفْس است و خِرَد *** نیک پابسته‌ست بهرِ نیک و بد⁴
وین دو پا بسته در این خاکی‌سرا *** روز و شب در جنگ و اندر ماجرا
زن همی خواهد حَویجِ خانِقاه *** یعنی آبِ رو و نان و خوان و جاه‌
نفْسْ همچون زنْ پیِ چاره‌گری *** گاه خاکی گاه جویَد سَروَری‌
عقلْ خود زین فکرها آگاه نیست *** در دِماغش جز غمِ اَل‍لٰه نیست‌
گر‌چه سرِّ قصّه این دانَه‌ست و دام *** صورتِ قصّه شنو اکنون تمام‌
گر بیانِ معنوی کامل شدی *** خَلقِ عالَمْ عاطل و باطل شدی‌
1. ﴿لا ينبغي﴾: سزاوار نباشد. ﴿من بعدي﴾: پس از من.
2. سوره ص آیه 34؛ ﴿و ما هرآینه سلیمان را آزمودیم و جسدی بر تخت او افکندیم...﴾
3. ﴿بَعدي﴾: پس از من. مَعی: با من (باطناً همراه من است).
4. نسخۀ قونیه: نیک بایسته‌ست.