Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

211

قطره می‌بارید و حیران گشته بود *** قطرۀ بی‌علّت از دریای جود
عقل می‌گفتش که: «این گریه ز چیست؟ *** بر چنان افسوسیان شاید گریست؟!‌
بر چه می‌گریی؟ بگو! بر فِعلِشان؟! *** بر سپاهِ کینۀ بَد نَعلشان؟‌!¹
بر دلِ تاریکِ پُر زَنگارشان؟! *** بر زبانِ زهرِ همچون مارشان؟!‌
بر دَم و دندانِ سَگسارانه‌شان؟! *** بر دهان و چشمِ کژدُم خانه‌شان؟!‌
بر ستیز و تَسخَر و افسوسشان؟! *** شکر کُن چون کرد حقْ مَحبوسشان‌
دستشان کژ، پایشان کژ، چشمْ کژ *** مِهرِشان کژ، صلحشان کژ، خشمْ کژ»
از پیِ تقلید و از رایاتِ نَقل *** پا نهاده بر جمالِ پیرِ عقل²‌
پیرْ خر نی، جمله گشته پیرِخر *** از زبان و چشم و گوشِ همدگر
از بهشت آورْد یزدانْ بندگان *** تا نماید‌ْشان سَقَر پروردگان³
در تفسیرِ آیۀ کریمۀ: ﴿مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيَانِ ، بَيْنَهُمَا بَرْزَخٌ لَا يَبْغِيَانِ﴾⁴
اهلِ نار و خُلد را بینْ هم‌دکان *** در میانْشان ﴿بَرْزَخٌ لا يبغيان﴾‌
اهلِ نار و اهلِ نور آمیخته *** در میانْشان کوهِ قاف انگیخته‌
🔹 اهلِ نار و نورْ با هم در میان *** در میانْشان بحرِ ژَرفی بی‌کَران
همچو در کان، خاک و زر کرد اِختلاط *** در میانْشان صد بیابان و رِباط
همچنان که عِقدْ در دُرّ و شَبَه *** مُختلِط چون میهمانِ یک شبَه‌
🔹 صالح و طالح به صورت مُشتَبَه *** دیده بگشا، بو که گردی مُنتَبَه
بحر را نیمی‌ش شیرین چون شِکر *** طعمْ شیرین، رنگْ روشن چون قَمَر
نیمِ دیگر تلخْ همچون زهر مار *** طعمْ تلخ و، رنگْ مُظلِمْ قیر‌وار
هر دو بر هم می‌زنند از تَحت و اوج *** بر مثالِ آبِ دریا موج موج‌
صورتِ بر هم زدن از چشمِ تنگ *** اِختلاطِ جان‌ها در صلح و جنگ‌
1. نسخۀ قونیه: سپاهِ کینه توزِ بد نِشان.
2. نسخۀ قونیه: از معقولات نَقل.
3. تصحیح شده بر‌اساس قونیه. میرخانی: بردگان.
  سوره القارعه آیه 8 و 9؛ ﴿و آن کسان که میزان اعمالشان سبک (و تهی) است، پس اصل و جایگاه آن‌ها آتش دوزخ است.﴾
4. سوره الرحمٰن آیه 19 و 20؛ ﴿[خداوند] دو دریا را به هم رسانید و بین آن‌ها حدّ فاصلی قرار داد تا از آن تجاوز نکنند.﴾