Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

207

در سبب حِرمانِ أشقیا از دو جهان که ﴿خَسِرَ الدُّنيا وَ الآخِرةَ﴾¹
چون حکیمَک اعتقادی کرده است: *** «کآسْمان بَیضه، زمین چون زرده است»‌
گفت سائل: «چون بمانْد این خاکدان *** در میانِ این مُحیطِ آسمان‌
همچو قندیلِ مُعلَّق در هوا *** نی بر أسفَل می‌رود نی بر عُلیٰ؟»‌
آن حکیمش گفت: «کز جذبِ سَما *** از جهاتِ شش بمانْد اندر هوا
چون ز مِغناطیسْ قُبّه‌یْ ریخته *** در میان مانْد آهنی آویخته»‌²
آن دگر گفت: «آسمانِ با صفا *** کی کِشد در خود زمینِ تیره را؟
بلکه دفعش می‌کند از شش جِهات *** تا بمانَد در میانِ عاصِفات»‌
پس ز دفعِ خاطرِ اهلِ کمال *** جانِ فرعونان بمانْد اندر ضَلال‌
پس ز دفعِ این جهان با آن جهان *** مانده‌اند این بی‌رَهان بی این و آن‌
سر کشی از بندگانِ ذو‌الجَلال *** ز‌آنکه دارند از وجودِ تو ملال‌
کهربا دارند، چون پیدا کنند *** کاهِ هستیِّ تو را شیدا کنند³
کهربای خویش چون پنهان کنند *** زود تسلیمِ تو را طُغیان کنند
آن‌چنان که مرتبه‌یْ حیوانی است *** کاو اسیر و سُغبۀ انسانی است⁴‌
مرتبه‌یْ انسان به دستِ اولیا *** سُغبه چون حیوان شناسَش ای کیا
بندۀ خود خوانْد احمد در رَشاد *** جملهْ عالَم را بخوان: ﴿قُلْ يا عِباد﴾
عقلِ تو همچون شتربان، تو شتر *** می‌کشاند هر طرف در حُکمِ مُرّ
عقلِ عقلند اولیا و عقل‌ها *** بر مثالِ اُشترانْ تا انتها
اندر ایشان بنگر آخِر زِ‌اعتبار *** یک قلاووز است جانِ صد هزار
چه قَلاووز و چه اُشتربان! بیاب *** دیده‌ای کآن دیده بیند آفتاب‌
نک جهان در شب بمانده میخ‌دوز *** منتظِرْ موقوفِ خورشید است و روز
اینْت خورشیدی نهان در ذرّه‌ای *** شیرِ نر در پوستینِ برّه‌ای
1. سوره الحج آیه 11؛ ﴿در دنیا و آخرت زیان دیده است.﴾
2. مانند اینکه از جنس آهنربا کُره‌ای درست کنی که اگر آهنی در مرکز آن قرار دهی، در وسطْ ثابت خواهد ماند.
3. پیدا کنند: آشکار سازند.
4. سُغبه: فریفته.