
مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مثنوی معنوی - دفتر اول
195حالِ ما این است در فقر و عَنا *** هیچ مهمانی مَبا مغرورِ ما قحطِ دَه سال اَر ندیدی در صُوَر *** چشمها بگشا و اَندر ما نگر ظاهر ما چون درونِ مُدَّعی *** در دلش ظلمت، زبانش شَعشَعی از خدا نه بویی او را نه اثر *** دَعویاش افزون ز شیث و بو البَشر 🔹 حرفِ درویشان بدزدیده درون *** تا بخوانَد بر سلیمانْ این فُسون1 دیو ننْموده وِرا همنقشِ خویش *** او همی گوید: «زِ اَبدالیم بیش» حرفِ درویشان بدزدیده بسی *** تا گمان آید که هستْ او خودْ کسی 🔹 خرده گیرد در سخن بر با یَزید *** ننگ دارد از درونِ او یزید هر که داند مر وِرا چون بایَزید *** روزِ محشر حشر گردد با یزید بینوا از نان و خوانِ آسمان *** پیش او ننداخت حقْ یک استخوان او ندا کرده که: «خوان بنْهادهام *** نائبِ حقّم، خلیفهزادهام اَلصَّلا، سادهدلانِ پیچ پیچ! *** تا خورید از خوانِ جودم هیچ هیچ»2 سالها بر وعدۀ فردا، کسان *** گِردِ آن در گشته، فردا نارَسان دیر باید تا که سرِّ آدمی *** آشکارا گردد از بیش و کمی زیرِ دیوارِ بدنْ گنجیست یا *** خانۀ مور است و مار و اژدها؟ چونکه پیدا گشت کآن چیزی نبود *** عمرِ طالبْ رفته، آگاهی چه سود؟! در بیانِ آنکه: نادر افتد که مُریدی در مُدَّعیِ مزوِّر اعتقاد کند به صدق، و به مقامی رسد که شیخش به خواب ندیده باشد، و آب و آتشْ او را گزند نرساند و شیخش را گزند رساند؛ ولی نادر است3
لیک نادر، طالب آید کز فُروغ *** در حقِ او نافع آید آن دروغ - الحاقی از نسخۀ ناسخه.
- نسخۀ قونیه: سیر ْهیچ.
- گاهی اتفاق میافتد كه طالب حقيقت با سخنان مُرشدى دروغين که او را صادق پنداشته، بهسبب نیت خالصش به هدايت مىرسد. البته اين از نوادر است.
