
عنوان بصری ج 6
تدبیر در امور اجتماعی و حکومت
جلد ششم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» است که در محرم سال های 1422 و 1423 ایراد فرمودهاند و اینک همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر است. مجلد ششم از این مجموعه، در موضوع تبیین «تدبیر در امور اجتماعی» و «مبانی حکومت اسلامی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میشود. اهم مطالب مندرج در این مجلد عبارتند از: معنای عدم تدبیر عبد نسبت به خویش در کلام امام صادق علیه السّلام نقش نظم در عالم هستی و اهمیت آن در زندگی اجتماعی انسان تفاوت مکاتب الهی با مکاتب مادی در مسئله حکومت مکاتب الهی و نظام حکومتی اسلام، مبتنی بر توحید محوری و جلب خشنودی خداوند است هدف حکومت در اسلام اجرای احکام و در غیر اسلام منافع شخصی است از لازمه توحید محوری نگاه یکسان داشتن به همه انسانهاست. از مختصات حکومت اسلامی مرز عقیدتی به جای مرز جغرافیایی است رسیدن به جامعۀ عادلانه، رشد معنویت و ارزشهای اخلاقی مختصات شعارهای اسلامی است نظام تربیتی انسان از منظر اسلام هدف اصلی در نظام تربیتی اسلام، رسیدن به کمال انسانی است تسلیم در برابر مشیت الهی مقدمه رسیدن به کمالات انسانی است ضرورت و اهمیت مشورت در حکومت اسلامی وجوب التزام به تعهدات ابتدایی و ضمن العقدی و اهمیت آن تعهّد و تخصّص شرط واگذاری مسئولیت به افراد ضرورت توجبه به تأمین امنیّت اخلاقی و عدالت اجتماعی تربیت و تزکیه نفس، هدف مهم حکومت اسلامی اهمّیت خلوص نیّت در حکومت اسلام تبیین عالم تکوین و عالم تشریع و بیان رابطه میان آن دو وظیفه سالک اطاعت پذیری و عمل به تکلیف است إتقان و استحکام عمل در سیر و سلوک إلی اللَه لزوم توجه به نظم و تدبیر در امور شخصی عمل به تعهدات اخلاقی و شرعی مقدمه مسایل سلوکیه است وظایف فردی و اجتماعی سالک براساس نظام تکاملی و تربیتی عالم چگونگی مواجهه با مسائل اجتماعی درمکتب عرفان اهمّیت و آثار عمل به تعهّدات الهی و اخلاقی
عنوان بصری ج 6
74گذشتهایم، ما که برای خدا آمدهایم، ما که برای تکلیف شرعی و احساس وظیفه و احساس مسئولیّت آمدهایم!» اینطورکه نمیشود! هم خودت و هم مردم، همه میفهمند؛ آن وقت میگویی: «چرا کسی به حرف ما گوش نمیدهد؟!» محوریّت باید براساس توحید باشد.
جنگ و جهاد مادّیّین براساس بقاء و استمرار شخصیّت مادّی
در مکتب مادّیّین، مسئله بر محوریّت ارزشهای مادّی تعلّق گرفته است. مادّیّین چه میگویند؟ حتّی اگر جهاد کنند، حتّی اگر جنگ کنند و حتّی اگر خودشان را فدا کنند، بر چه اساسی است؟ براساس بقاء و استمرار شخصیّت مادّی است!
آن ویتکُنگ1 میآید در مقابل سفارت آمریکا در ویتنام، بنزین روی خود میریزد و بهعنوان مخالفت با سیاست آمریکا خودش را آتش میزند؛ ولی اعتقاد به خدا ندارد! وقتی از او سؤال میکنند: «چرا این کار را انجام میدهی»، میگوید: «من میخواهم اسمم بماند که این شخص بهعنوان یک مخالف با این نظام، آمده و این کار را انجام داده است!» یعنی برای بقاءِ شخصیّت ظاهری خود حتّی میآید و این عمل را انجام میدهد. میگوید:
أقولُ لها لمّا جَشَئَت و جاشَت *** مکانَکِ تُحمَدی أو تَستَریحِ2 «وقتی که جنگ و حرب بالا میرود و زد و خورد زیاد میشود، من به نفس میگویم: ”از چه میترسی؟ اگر کشته بشوی، (مَکانَکِ تُحمَدی:) اسمت باقی میماند! (مردم میگویند: عجب، ایستاد و فرار نکرد! أو تَستَریحِ:) یا اینکه میزنی و حریف را از بین میبری و از دستش راحت میشوی!“»
ببینید! این لسان، لسان مکتب مادّیّین است! ارزش میشود ارزش مادّی، ارزش میشود شهرت، ارزش میشود اینکه: «ببینید غلبه با ما بود!» ارزش میشود اینکه:
- Vietcong: نامی است که مطبوعات و منابع غربی بر سازمان سیاسی و چریکی کمونیستی «جبهۀ رهایی بخش ملی» در جنگ ویتنام اطلاق کردند. در منابع فارسی این واژه برای رزمندگان کمونیست ویتنامی به کار میرود که با ارتش آمریکا میجنگیدند. (محقّق)
- قائل این شعر عامر بن الإطنابة میباشد. رجوع شود به الکامل، ج ١، ص ٦٦٨؛ أنساب الأشراف، ج ٧، ص ٢٣٨.
