عنوان بصری ج 6
تدبیر در امور اجتماعی و حکومت
جلد ششم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» است که در محرم سال های 1422 و 1423 ایراد فرمودهاند و اینک همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر است. مجلد ششم از این مجموعه، در موضوع تبیین «تدبیر در امور اجتماعی» و «مبانی حکومت اسلامی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میشود. اهم مطالب مندرج در این مجلد عبارتند از: معنای عدم تدبیر عبد نسبت به خویش در کلام امام صادق علیه السّلام نقش نظم در عالم هستی و اهمیت آن در زندگی اجتماعی انسان تفاوت مکاتب الهی با مکاتب مادی در مسئله حکومت مکاتب الهی و نظام حکومتی اسلام، مبتنی بر توحید محوری و جلب خشنودی خداوند است هدف حکومت در اسلام اجرای احکام و در غیر اسلام منافع شخصی است از لازمه توحید محوری نگاه یکسان داشتن به همه انسانهاست. از مختصات حکومت اسلامی مرز عقیدتی به جای مرز جغرافیایی است رسیدن به جامعۀ عادلانه، رشد معنویت و ارزشهای اخلاقی مختصات شعارهای اسلامی است نظام تربیتی انسان از منظر اسلام هدف اصلی در نظام تربیتی اسلام، رسیدن به کمال انسانی است تسلیم در برابر مشیت الهی مقدمه رسیدن به کمالات انسانی است ضرورت و اهمیت مشورت در حکومت اسلامی وجوب التزام به تعهدات ابتدایی و ضمن العقدی و اهمیت آن تعهّد و تخصّص شرط واگذاری مسئولیت به افراد ضرورت توجبه به تأمین امنیّت اخلاقی و عدالت اجتماعی تربیت و تزکیه نفس، هدف مهم حکومت اسلامی اهمّیت خلوص نیّت در حکومت اسلام تبیین عالم تکوین و عالم تشریع و بیان رابطه میان آن دو وظیفه سالک اطاعت پذیری و عمل به تکلیف است إتقان و استحکام عمل در سیر و سلوک إلی اللَه لزوم توجه به نظم و تدبیر در امور شخصی عمل به تعهدات اخلاقی و شرعی مقدمه مسایل سلوکیه است وظایف فردی و اجتماعی سالک براساس نظام تکاملی و تربیتی عالم چگونگی مواجهه با مسائل اجتماعی درمکتب عرفان اهمّیت و آثار عمل به تعهّدات الهی و اخلاقی
مرتب سازی:
عنوان بصری ج 6
70بینظمی و بیتدبیری و برنامه ریزی نکردن است؟! آیا منظور این است که انسان برای زندگیاش برنامه قرار ندهد؟! در اینصورت که اصلاً سنگ روی سنگ بند نمیشود!
در جلسات گذشته عرض شد که در نظام مکاتب الهی و در نظام اسلام، تمام مسائل زندگی ما ـ مسائل اجتماعی، مسائل شخصی، مسائل سلوکی، مسائل عبادی، مسائل تجاری و معاملات ـ1 در تحت یک محوریّت و در تحت یک قانون شکل میگیرد، آن محوریّت عبارت است از محوریّت توحید! اگر ما این ملاک را که توحید است، در اختیار داشته باشیم، هم سعادت دنیا و آخرت را برای خود تحصیل کردهایم و هم به جامعه و به تمدّن هدیه دادهایم! تمام مسائل و مصائبی که الآن بر بشریّت بهطور مطلق میرود و خواهد رفت، همه برای این جهت است که این مسئلۀ محوریّت توحید را کنار گذاشتهاند؛ این شخص میخواهد به آن نفع برسد و برای رسیدن به آن نفع طبعاً باید عدّهای را کنار بگذارد، آن شخص هم متقابلاً میخواهد همین عمل را انجام بدهد و طبعاً بین این دو اصطکاک خواهد شد.
معنای توحید عملی
در مکاتب الهی، پایه و اصل و اساس در مسائل و حرکت سیاسی براساس توحید است، البتّه نه این توحید لفظی که ما داریم میگوییم و همه میگویند؛ بلکه توحید عملی!
توحید عملی یعنی محور را «اللَه» قرار دادن و خود را از این محوریّت بیرون آوردن! ما محور را خودمان قرار میدهیم و «اللَه» را واسطه و وسیله برای خود قرار میدهیم، پیغمبران را وسیله قرار میدهیم. یک اشتباه انجام میدهیم و بعد میگوییم: «در زمان امیرالمؤمنین هم فلان شخص اشتباه میکرد!» یک اشتباه انجام میدهیم و بعد میگوییم: «اشکالی ندارد، امام هم اشتباه میکند، لازم نیست که حتماً در همۀ مسائل معصوم باشد!» یک کار غلطی از من سر میزند، بعد میگویم: «مسئلهای نیست، اشکالی ندارد، در همۀ زمانها اینطور بوده است؛ در زمان رسول خدا
- راجع به مسائل معاملات، عبادات و مسائل شخصی، بعداً صحبتهایی در این زمینه خواهد شد.