عنوان بصری ج 6
تدبیر در امور اجتماعی و حکومت
جلد ششم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» است که در محرم سال های 1422 و 1423 ایراد فرمودهاند و اینک همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر است. مجلد ششم از این مجموعه، در موضوع تبیین «تدبیر در امور اجتماعی» و «مبانی حکومت اسلامی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میشود. اهم مطالب مندرج در این مجلد عبارتند از: معنای عدم تدبیر عبد نسبت به خویش در کلام امام صادق علیه السّلام نقش نظم در عالم هستی و اهمیت آن در زندگی اجتماعی انسان تفاوت مکاتب الهی با مکاتب مادی در مسئله حکومت مکاتب الهی و نظام حکومتی اسلام، مبتنی بر توحید محوری و جلب خشنودی خداوند است هدف حکومت در اسلام اجرای احکام و در غیر اسلام منافع شخصی است از لازمه توحید محوری نگاه یکسان داشتن به همه انسانهاست. از مختصات حکومت اسلامی مرز عقیدتی به جای مرز جغرافیایی است رسیدن به جامعۀ عادلانه، رشد معنویت و ارزشهای اخلاقی مختصات شعارهای اسلامی است نظام تربیتی انسان از منظر اسلام هدف اصلی در نظام تربیتی اسلام، رسیدن به کمال انسانی است تسلیم در برابر مشیت الهی مقدمه رسیدن به کمالات انسانی است ضرورت و اهمیت مشورت در حکومت اسلامی وجوب التزام به تعهدات ابتدایی و ضمن العقدی و اهمیت آن تعهّد و تخصّص شرط واگذاری مسئولیت به افراد ضرورت توجبه به تأمین امنیّت اخلاقی و عدالت اجتماعی تربیت و تزکیه نفس، هدف مهم حکومت اسلامی اهمّیت خلوص نیّت در حکومت اسلام تبیین عالم تکوین و عالم تشریع و بیان رابطه میان آن دو وظیفه سالک اطاعت پذیری و عمل به تکلیف است إتقان و استحکام عمل در سیر و سلوک إلی اللَه لزوم توجه به نظم و تدبیر در امور شخصی عمل به تعهدات اخلاقی و شرعی مقدمه مسایل سلوکیه است وظایف فردی و اجتماعی سالک براساس نظام تکاملی و تربیتی عالم چگونگی مواجهه با مسائل اجتماعی درمکتب عرفان اهمّیت و آثار عمل به تعهّدات الهی و اخلاقی
مرتب سازی:
عنوان بصری ج 6
50در روز قیامت همین حصّۀ وجودی، یعنی همین وجود خارجی و همین وجود عینی میآید و برای ما ظاهر میشود، نه عکس! آنوقت انسان چطور میتواند انکار کند؟! اگر عکس باشد میگویند: «آقا، مونتاژ کردهای!» و الآن هم که دیگر رسم بر این است. الآن در پرونده سازیهای در دنیا که اینطور است، حالا نمیدانیم! یا میآیند صدا را عوض میکند و عکس را مونتاژ میکنند و یک پرونده درست میکنند و بعد هم سرِ دار! خیلی راحت! اینطوری مرسوم است! آن شخص بیچاره هم اگر دستش به جایی برسد، یک دادی میزند؛ و اگر نرسد که هیچ! گفت:
گوش اگر گوش تو و ناله اگر نالۀ من *** آنچه البتّه به جایی نرسد فریاد است!1 اگر دستش به جایی رسید، طبعاً مسئله و محکمه طور دیگری خواهد شد و سؤالها فرق خواهد کرد و جوابها تفاوت میکند. ولی در روز قیامت مونتاژ و مُرکّب و ترکیب و از این حرفها نیست. در روز قیامت نمیتوانی بگویی: «خدایا، تو آمدی من را کنار فلانی نشاندی، این عکس من بیخود است، مونتاژ کردهای، این را اینطرف کشیدی و آن را هم در آنطرف کشیدی و ما را در این وسط گذاشتی!» خدا میگوید: «نه آقاجان، بفرمایید، ما حضور شما را در این مجلس نشان میدهیم، این حضور شما در این مجلس است!»
﴿وَكَفَىٰ بِنَا حٰسِبِينَ﴾؛ دیگر مدّعیالعموم نمیخواهیم، هیچ! خود حضور شما میشود ادّعا، خودش میشود حکم، خودش میشود جُرم و خودش میشود علّت جرم! آنوقت آنجا است که انسان سرش را پایین میاندازد. بله، من که نمیتوانم در آن دنیا از خودم فرار کنم، من در آن دنیا با خودم هستم و با تخیّلات خودم و با افکار خودم هستم؛ آنوقت چگونه ممکن است که بین این دو تفرقه بیفتد؟!2 ﴿وَكَفَىٰ بِنَا
- کلّیات یغمای جندقی، ص ١٥٧.
- جهت اطّلاع بیشتر پیرامون کیفیّت عَرض أعمال در قیامت و نحوۀ مشاهدۀ طومار عمر دنیوی در عرصۀ قیامت، رجوع شود به معاد شناسی، ج ٥، ص ١٥٠ ـ ١٦٥ و ج ٦، ص ٢١٤ ـ ٢٢٠ و ص ٢٧١ ـ ٢٧٤.