عنوان بصری ج 6
تدبیر در امور اجتماعی و حکومت
جلد ششم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» است که در محرم سال های 1422 و 1423 ایراد فرمودهاند و اینک همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر است. مجلد ششم از این مجموعه، در موضوع تبیین «تدبیر در امور اجتماعی» و «مبانی حکومت اسلامی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میشود. اهم مطالب مندرج در این مجلد عبارتند از: معنای عدم تدبیر عبد نسبت به خویش در کلام امام صادق علیه السّلام نقش نظم در عالم هستی و اهمیت آن در زندگی اجتماعی انسان تفاوت مکاتب الهی با مکاتب مادی در مسئله حکومت مکاتب الهی و نظام حکومتی اسلام، مبتنی بر توحید محوری و جلب خشنودی خداوند است هدف حکومت در اسلام اجرای احکام و در غیر اسلام منافع شخصی است از لازمه توحید محوری نگاه یکسان داشتن به همه انسانهاست. از مختصات حکومت اسلامی مرز عقیدتی به جای مرز جغرافیایی است رسیدن به جامعۀ عادلانه، رشد معنویت و ارزشهای اخلاقی مختصات شعارهای اسلامی است نظام تربیتی انسان از منظر اسلام هدف اصلی در نظام تربیتی اسلام، رسیدن به کمال انسانی است تسلیم در برابر مشیت الهی مقدمه رسیدن به کمالات انسانی است ضرورت و اهمیت مشورت در حکومت اسلامی وجوب التزام به تعهدات ابتدایی و ضمن العقدی و اهمیت آن تعهّد و تخصّص شرط واگذاری مسئولیت به افراد ضرورت توجبه به تأمین امنیّت اخلاقی و عدالت اجتماعی تربیت و تزکیه نفس، هدف مهم حکومت اسلامی اهمّیت خلوص نیّت در حکومت اسلام تبیین عالم تکوین و عالم تشریع و بیان رابطه میان آن دو وظیفه سالک اطاعت پذیری و عمل به تکلیف است إتقان و استحکام عمل در سیر و سلوک إلی اللَه لزوم توجه به نظم و تدبیر در امور شخصی عمل به تعهدات اخلاقی و شرعی مقدمه مسایل سلوکیه است وظایف فردی و اجتماعی سالک براساس نظام تکاملی و تربیتی عالم چگونگی مواجهه با مسائل اجتماعی درمکتب عرفان اهمّیت و آثار عمل به تعهّدات الهی و اخلاقی
مرتب سازی:
عنوان بصری ج 6
248حکومت اسلامی نخواهد بود؛ بلکه حکومتی است طبق خواست و آراء افراد خاصّی، و طبعاً آنچه مدّ نظر اولیاء و بزرگان است تحقّق پیدا نخواهد کرد؛ گرچه به اسم، اسلامی باشد.
عالم تقدیر و عالم مشیّت و نظام خلقت براساس تدبیر و اداره و نظم مخصوصی است که همۀ خصوصیّات کمالیّۀ مترتّبۀ بر این تدبیر در کیفیّت این نظام لحاظ شده است. شکّی نیست که مقصود و منظور از خلقت انسان، بهدست آوردن فعلیّات و رسیدن به آن غایات و آن هدفهای کمالی و فعلیّتهایی است که مترتّب بر خلقت حیات بشر است؛ بنابراین تمام آنچه در طول زندگی یک انسان اتّفاق میافتد چنانچه در راستای تقدیر و مشیّت الهی باشد، همۀ آنها برای رسیدن به آن هدف و آن کمال، الزامی است.
فلسفۀ گرفتاریها و سختیها در طول زندگی انسان
مقصودم از تمام حوادث و پدیدههایی که در طول زندگی انسان تحقّق پیدا میکند عبارت است از: فراز و نشیبهایی که در زندگی اتّفاق میافتد، سختیها و گشایشهایی که در زندگی انسان تحقّق پیدا میکند، گرفتاریها و رفع گرفتاریهایی که برای انسان در طول زندگی دست میدهد، خوشیها و تألّمات و ناراحتیهایی که برای انسان دست میدهد و صحّتها و مرضهایی که برای انسان حاصل میشود! خداوند تمام اینها را در راستای تحقّق آن اهداف برای انسان پیش میآورد و نظام عالم بر این اساس قرار داده شده است.
حال اینکه آیا این نظام صحیح است یا صحیح نیست و چرا خداوند اینطور کرده و طور دیگر نکرده است، [به ما مربوط نیست]! چون بعضیها میگویند: «چه اشکال داشت که خداوند یک نفر را در طول زندگی و در تمام مدّت، با صحّت و سلامت و گشایش و راحتی و عیش و نوش و به این کیفیّت بیاورد و به مقصد برساند؟! چرا در طول زندگی مرض قرار داده، سختی قرار داده، موت قرار داده، گرفتاری قرار داده، مضیقههایی مثل مضیقههای اقتصادی و مضیقههای روحی قرار داده است؟! خب چرا به نحو دیگر نکرده است؟!»