
عنوان بصری ج 6
تدبیر در امور اجتماعی و حکومت
جلد ششم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» است که در محرم سال های 1422 و 1423 ایراد فرمودهاند و اینک همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر است. مجلد ششم از این مجموعه، در موضوع تبیین «تدبیر در امور اجتماعی» و «مبانی حکومت اسلامی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میشود. اهم مطالب مندرج در این مجلد عبارتند از: معنای عدم تدبیر عبد نسبت به خویش در کلام امام صادق علیه السّلام نقش نظم در عالم هستی و اهمیت آن در زندگی اجتماعی انسان تفاوت مکاتب الهی با مکاتب مادی در مسئله حکومت مکاتب الهی و نظام حکومتی اسلام، مبتنی بر توحید محوری و جلب خشنودی خداوند است هدف حکومت در اسلام اجرای احکام و در غیر اسلام منافع شخصی است از لازمه توحید محوری نگاه یکسان داشتن به همه انسانهاست. از مختصات حکومت اسلامی مرز عقیدتی به جای مرز جغرافیایی است رسیدن به جامعۀ عادلانه، رشد معنویت و ارزشهای اخلاقی مختصات شعارهای اسلامی است نظام تربیتی انسان از منظر اسلام هدف اصلی در نظام تربیتی اسلام، رسیدن به کمال انسانی است تسلیم در برابر مشیت الهی مقدمه رسیدن به کمالات انسانی است ضرورت و اهمیت مشورت در حکومت اسلامی وجوب التزام به تعهدات ابتدایی و ضمن العقدی و اهمیت آن تعهّد و تخصّص شرط واگذاری مسئولیت به افراد ضرورت توجبه به تأمین امنیّت اخلاقی و عدالت اجتماعی تربیت و تزکیه نفس، هدف مهم حکومت اسلامی اهمّیت خلوص نیّت در حکومت اسلام تبیین عالم تکوین و عالم تشریع و بیان رابطه میان آن دو وظیفه سالک اطاعت پذیری و عمل به تکلیف است إتقان و استحکام عمل در سیر و سلوک إلی اللَه لزوم توجه به نظم و تدبیر در امور شخصی عمل به تعهدات اخلاقی و شرعی مقدمه مسایل سلوکیه است وظایف فردی و اجتماعی سالک براساس نظام تکاملی و تربیتی عالم چگونگی مواجهه با مسائل اجتماعی درمکتب عرفان اهمّیت و آثار عمل به تعهّدات الهی و اخلاقی
عنوان بصری ج 6
237فرستادند، برای حاکم مصر نامه فرستادند!1 جعفر طیّار نمایندۀ پیغمبر2 ـ آنهم چه نمایندهای ـ به حبشه میرود و پادشاه حبشه را مسلمان میکند. پادشاه حبشه آن دریچه را برای خود باز نگه میدارد و مسلمان میشود. نگاه میکند و میگوید: «عجب، دارد آیات سورۀ مریم را میخواند، چیزی که اصلاً خبر ندارد!» به خودش رجوع میکند و میگوید: «ما قائل به تثلیث هستیم، حضرت مسیح که اینطور نبود، اسلام که اینطور میگوید!»3 وقتی که آن دریچه باز است، نور اسلام میآید؛ البتّه نهاینکه نور اسلام از جایی از خارج بلند شود و بیاید، بلکه تعلّق بین انسان و پروردگار موجود است و ما نباید پرده بیندازیم! جعفر طیّار میآید و آن پرده را کنار میاندازد و وقتی پرده کنار رفت، آن نور هست و تجلّی میکند.
پادشاه حبشه دریچه را باز میکند، امّا کسریٰ تا نامۀ پیغمبر را میبیند: «مِن عبداللَه محمّدٍ رسول اللَه إلیٰ... !» میگوید: «عجب، اسم خودش را بر اسم من برتری داد!» و اصلاً نگاه نمیکند که ببیند چیست. نامه را از آن مترجم میگیرد و پاره میکند و زیر پا میگذارد.4 چون او عناد دارد لذا پرده را میاندازد، وإلاّ خسرو پرویز هم
- السّیرة النّبویة، ج ٢، ص ٦٠٧؛ الطّبقات الکبری، ج ١، ص ١٩٨؛ تاریخ الطّبری، ج ٢، ص ٦٤٤.
- الآن قبر جعفر طیّار در اردن در ٢٠٠ کیلومتری عَمّان قرار دارد. در جنگ موته به همراه عبداللَه رواحه و زید بن حارثه شهید شدند.* الآن در آنجا گنبد و بارگاه دارد و خدا میداند که چه معنویّت و روحانیّتی دارد! اگر خدا قسمت کرد إنشاءاللَه در آنجا به زیارت قبر جعفر طیّار بروید، البتّه اگر گذرتان افتاد! نمیگویم از اینجا بلند شوید و به آنجا بروید؛ نه اگر انسان میخواهد جایی برود به مکّه میرود، به عتبات میرود، به زیارت میرود و هر موقع گذر افتاد به آنجا هم میرود، چطور اینکه بعضی از دوستان که اخیراً به زیارت قبر جعفر طیّار مشرّف شده بودند چه آثاری را از آنجا نقل میکردند!
*. المغازی، واقدی، ج ٢، ص ٧٦١؛ الطّبقات الکبری، ج ٢، ص ٩٩؛ أنساب الأشراف، ج ١، ص ٣٨٠؛ تاریخ الیعقوبی، ج ٢، ص ٦٥. - رجوع شود به تفسیر القمی، ج ١، ص ١٧٧؛ السّیرة النّبویة، ج ١، ص ٣٣٥.
- رجوع شود به مناقب آل أبیطالب علیهم السّلام، ج ١، ص ٧٩؛ الطّبقات الکبری، ج ١، ص ١٩٩؛ تاریخ الطّبری، ج ٢، ص ٦٥٤ و ٦٥٥.
