عنوان بصری ج 6
تدبیر در امور اجتماعی و حکومت
جلد ششم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» است که در محرم سال های 1422 و 1423 ایراد فرمودهاند و اینک همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر است. مجلد ششم از این مجموعه، در موضوع تبیین «تدبیر در امور اجتماعی» و «مبانی حکومت اسلامی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میشود. اهم مطالب مندرج در این مجلد عبارتند از: معنای عدم تدبیر عبد نسبت به خویش در کلام امام صادق علیه السّلام نقش نظم در عالم هستی و اهمیت آن در زندگی اجتماعی انسان تفاوت مکاتب الهی با مکاتب مادی در مسئله حکومت مکاتب الهی و نظام حکومتی اسلام، مبتنی بر توحید محوری و جلب خشنودی خداوند است هدف حکومت در اسلام اجرای احکام و در غیر اسلام منافع شخصی است از لازمه توحید محوری نگاه یکسان داشتن به همه انسانهاست. از مختصات حکومت اسلامی مرز عقیدتی به جای مرز جغرافیایی است رسیدن به جامعۀ عادلانه، رشد معنویت و ارزشهای اخلاقی مختصات شعارهای اسلامی است نظام تربیتی انسان از منظر اسلام هدف اصلی در نظام تربیتی اسلام، رسیدن به کمال انسانی است تسلیم در برابر مشیت الهی مقدمه رسیدن به کمالات انسانی است ضرورت و اهمیت مشورت در حکومت اسلامی وجوب التزام به تعهدات ابتدایی و ضمن العقدی و اهمیت آن تعهّد و تخصّص شرط واگذاری مسئولیت به افراد ضرورت توجبه به تأمین امنیّت اخلاقی و عدالت اجتماعی تربیت و تزکیه نفس، هدف مهم حکومت اسلامی اهمّیت خلوص نیّت در حکومت اسلام تبیین عالم تکوین و عالم تشریع و بیان رابطه میان آن دو وظیفه سالک اطاعت پذیری و عمل به تکلیف است إتقان و استحکام عمل در سیر و سلوک إلی اللَه لزوم توجه به نظم و تدبیر در امور شخصی عمل به تعهدات اخلاقی و شرعی مقدمه مسایل سلوکیه است وظایف فردی و اجتماعی سالک براساس نظام تکاملی و تربیتی عالم چگونگی مواجهه با مسائل اجتماعی درمکتب عرفان اهمّیت و آثار عمل به تعهّدات الهی و اخلاقی
مرتب سازی:
عنوان بصری ج 6
232یک بار که ایشان به قصد دیدن مرحوم آقا آمده بود و ساعت هم تقریباً ده شب بود، والدۀ ما ـ چون با او مَحرَم بودند و عموی ایشان محسوب میشد ـ گفتند: «قضیّۀ آقای طهرانی در این ماه رمضان اینطور است!» ایشان اصلاً ناراحت نشد و گفت:
اتّفاقاً حالا که اینطور است، من ارادتم به آقای طهرانی ده برابر شد؛ چون میدانم که این آدم، آدم حق است! این آدم، آدمی است که نمیخواهد وقتش را به بطالت بگذراند! او میخواهد برای خدا کار کند!
یعنی نهتنها ناراحت نشد، بلکه نسبت به ثبات مکتب آقا و ثبات موقعیّت آقا و ثبات مرام آقا ارادتش بیشتر شد، و باید هم بشود! و ایشان به همیننحو توانستند کار انجام بدهند.
بارها میشد که ما سه ماه ایشان را ندیده بودیم و وقتی که به مشهد میرفتیم ایشان مشغول کتابت بودند. وقتی که من به ایشان سلام میکردم، ایشان فقط سرشان را از روی کتاب بلند میکردند و میفرمودند: «سلام علیکم! برو در اندرونی، وقتی تمام کردم میآیم در آنجا میبینمت!» همین، تمام شد، و دیگر ما نمیایستادیم!
ایننحوه و این نظم موجب این خیرات و این برکات شد! تمام اینها دارد بر محوریّت توحید دور میزند!
یکسان بودن قانون در حکومت اسلام برای همۀ افراد
در مکتب اسلام اصل براساس نماز است، براساس ارتباط انسان با خدا است و بقیّۀ مسائل باید در راستای این قضیّه قرار بگیرد! بله، حکومت اسلام مهمترین مطلبی است که مورد نظر پروردگار است، ولی منظور و مقصود از این حکومت چیست؟ آیا فقط حکمرانی و حکمروایی است یا نه؟! حکومت یعنی ایجاد نظم در جامعه، حکومت یعنی ایجاد امنیّت در جامعه که انسان وقتی شب سرش را به بالین میگذارد با امنیّت بگذارد! التفات میکنید چه میخواهم بگویم؟! حکومت یعنی ایجاد امنیّت شغلی، ایجاد امنیّت استقبال و آینده! حکومت یعنی ایجاد عدل و مساوات و برقراری قانون برای بالاترین فرد مملکتی و پایینترین فرد مملکتی؛ این معنا، معنای حکومت است! آنچه را که ما دیدیم این بوده است، حالا نظرات مختلف است. در مرام ائمّه علیهم السّلام این بوده است.