عنوان بصری ج 6
تدبیر در امور اجتماعی و حکومت
جلد ششم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» است که در محرم سال های 1422 و 1423 ایراد فرمودهاند و اینک همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر است. مجلد ششم از این مجموعه، در موضوع تبیین «تدبیر در امور اجتماعی» و «مبانی حکومت اسلامی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میشود. اهم مطالب مندرج در این مجلد عبارتند از: معنای عدم تدبیر عبد نسبت به خویش در کلام امام صادق علیه السّلام نقش نظم در عالم هستی و اهمیت آن در زندگی اجتماعی انسان تفاوت مکاتب الهی با مکاتب مادی در مسئله حکومت مکاتب الهی و نظام حکومتی اسلام، مبتنی بر توحید محوری و جلب خشنودی خداوند است هدف حکومت در اسلام اجرای احکام و در غیر اسلام منافع شخصی است از لازمه توحید محوری نگاه یکسان داشتن به همه انسانهاست. از مختصات حکومت اسلامی مرز عقیدتی به جای مرز جغرافیایی است رسیدن به جامعۀ عادلانه، رشد معنویت و ارزشهای اخلاقی مختصات شعارهای اسلامی است نظام تربیتی انسان از منظر اسلام هدف اصلی در نظام تربیتی اسلام، رسیدن به کمال انسانی است تسلیم در برابر مشیت الهی مقدمه رسیدن به کمالات انسانی است ضرورت و اهمیت مشورت در حکومت اسلامی وجوب التزام به تعهدات ابتدایی و ضمن العقدی و اهمیت آن تعهّد و تخصّص شرط واگذاری مسئولیت به افراد ضرورت توجبه به تأمین امنیّت اخلاقی و عدالت اجتماعی تربیت و تزکیه نفس، هدف مهم حکومت اسلامی اهمّیت خلوص نیّت در حکومت اسلام تبیین عالم تکوین و عالم تشریع و بیان رابطه میان آن دو وظیفه سالک اطاعت پذیری و عمل به تکلیف است إتقان و استحکام عمل در سیر و سلوک إلی اللَه لزوم توجه به نظم و تدبیر در امور شخصی عمل به تعهدات اخلاقی و شرعی مقدمه مسایل سلوکیه است وظایف فردی و اجتماعی سالک براساس نظام تکاملی و تربیتی عالم چگونگی مواجهه با مسائل اجتماعی درمکتب عرفان اهمّیت و آثار عمل به تعهّدات الهی و اخلاقی
مرتب سازی:
عنوان بصری ج 6
220از کشورهای دیگر برای رسیدن به مطامع و منافع خود بهره میگیریم، شرف و عزّت کشور را بالا میبریم، افتخار برتری و سیادت بر همۀ دنیا را بر دیگران اثبات میکنیم! این چیزهایی است که ما تا بهحال مشاهده میکردیم.
امّا در حکومت انبیاء رسیدن به شکم و نان مطرح نیست! بله، رفاه نسبی اجتماعی و پرداختن به امور ظاهری در برنامههای تربیتی انبیاء و حکومت اولیای الهی بهعنوان مقدّمه مدّ نظر است، نه بهعنوان مقصد و نه بهعنوان هدف! لذا اگر ما بعداً بخواهیم در کیفیّت معیشتی صحبت کنیم، اصلاً همه تعجّب میکنند که واقعاً در اسلام یکهمچنین برنامههایی هم هست؟!
کیفیّت تعامل مؤمنین با یکدیگر در زمان ظهور امام زمان علیه السّلام
یادم است در زمان مرحوم آقا ـ رضوان اللَه علیه ـ در روز نیمۀ شعبان در مشهد صحبت میکردم. روایتی را خواندم که:
در زمانی که امام زمان ـ علیه السّلام و عجّل اللَه تعالیٰ فرجه الشّریف و جَعلَنا مِن شیعَته و مَوالیه و الذّابّینَ عَنه و جَعلَنا لتُرابِ مَقدَمه الفِداء ـ ظهور کنند، مؤمنین دست در جیب یکدیگر میکنند و هر کسی به هر اندازه که پول خواست برمیدارد!1
مثلاً این شخص میبیند که شخص دیگر برای تجدید وضو رفته و کتش هم آویزان است، میگوید: «فرصت غنیمت است، تا نیامده رفع نیاز کنیم تا مشکلمان حل بشود!» و دست در جیب او میکند! وقتی آن شخص دیگر میآید، میبیند که بله، کیسه خالی شده است، میگوید: «بسیار خوب!» او هم منتظر یک فرصت است و تا این شخص میرود که مثلاً استراحت کند یا حمّام برود، جیبش را میزند! خلاصه این برنامهای است که إنشاءاللَه در زمان امام زمان همۀ ما شاهد خواهیم بود، ولی فعلاً این کار را نکنید؛ چون شرایطی میخواهد که فعلاً آن شرایط نیست، گرچه ما باید به آن سمت برویم!
- رجوع شود به الاختصاص، ص ٢٤.