
عنوان بصری ج 6
تدبیر در امور اجتماعی و حکومت
جلد ششم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» است که در محرم سال های 1422 و 1423 ایراد فرمودهاند و اینک همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر است. مجلد ششم از این مجموعه، در موضوع تبیین «تدبیر در امور اجتماعی» و «مبانی حکومت اسلامی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میشود. اهم مطالب مندرج در این مجلد عبارتند از: معنای عدم تدبیر عبد نسبت به خویش در کلام امام صادق علیه السّلام نقش نظم در عالم هستی و اهمیت آن در زندگی اجتماعی انسان تفاوت مکاتب الهی با مکاتب مادی در مسئله حکومت مکاتب الهی و نظام حکومتی اسلام، مبتنی بر توحید محوری و جلب خشنودی خداوند است هدف حکومت در اسلام اجرای احکام و در غیر اسلام منافع شخصی است از لازمه توحید محوری نگاه یکسان داشتن به همه انسانهاست. از مختصات حکومت اسلامی مرز عقیدتی به جای مرز جغرافیایی است رسیدن به جامعۀ عادلانه، رشد معنویت و ارزشهای اخلاقی مختصات شعارهای اسلامی است نظام تربیتی انسان از منظر اسلام هدف اصلی در نظام تربیتی اسلام، رسیدن به کمال انسانی است تسلیم در برابر مشیت الهی مقدمه رسیدن به کمالات انسانی است ضرورت و اهمیت مشورت در حکومت اسلامی وجوب التزام به تعهدات ابتدایی و ضمن العقدی و اهمیت آن تعهّد و تخصّص شرط واگذاری مسئولیت به افراد ضرورت توجبه به تأمین امنیّت اخلاقی و عدالت اجتماعی تربیت و تزکیه نفس، هدف مهم حکومت اسلامی اهمّیت خلوص نیّت در حکومت اسلام تبیین عالم تکوین و عالم تشریع و بیان رابطه میان آن دو وظیفه سالک اطاعت پذیری و عمل به تکلیف است إتقان و استحکام عمل در سیر و سلوک إلی اللَه لزوم توجه به نظم و تدبیر در امور شخصی عمل به تعهدات اخلاقی و شرعی مقدمه مسایل سلوکیه است وظایف فردی و اجتماعی سالک براساس نظام تکاملی و تربیتی عالم چگونگی مواجهه با مسائل اجتماعی درمکتب عرفان اهمّیت و آثار عمل به تعهّدات الهی و اخلاقی
عنوان بصری ج 6
195اصلاً گاهیاوقات مسئله را به جاهای خطیر میرسانند!
مثلاً در یک موقعیتّی تصمیم گرفته میشد که همۀ ائمّۀ جماعات مساجد را تعطیل کنند، ولی ما میدیدیم که یک عدّه تعطیل نمیکنند و میروند درب مساجد را باز میکنند! خب این کار شکست وارد میکند و رژیم از این مسئله سوء استفاده میکند و این اختلاف و تشتّت کاملاً به نفع آنها تمام میشود!
من یک مسئلهای را نمیخواهم عرض کنم، ولی بالإجمال میگویم که خلاصه چهبسا اختلافی که ممکن بود در گذشته بین افراد و علماء پیدا بشود، یکی از علل بسیار مهمّی بود که نگرش افراد خارجی را نسبت به مکتب ما تعیین میکرد! حرفم را گرفتید یا نه؟! دیگر رد شدم!
این مسئله، مسئلۀ بسیار مهمّی است که در یک حرکت، در یک مسیر و در یک نظام چطور مکتب با آن موازینی که خداوند آن موازین را در وجود انسان قرار داده است خود را تطبیق بدهد و از آن ملاکها بخواهد تعدّی نکند! شعار در مکتب الهی باید شعار توحید باشد!
محوریّت هر حرکت بر مبنای شعارهای آن
همانطوریکه در جلسات گذشته عرض کردم، محوریّت هر حرکتی باید با شعارهایی که میدهد تطبیق داشته باشد؛ مثلاً یک مکتب که میخواهد خود را بهعنوان مکتب مادّی در دنیا معرّفی کند، شعاری که میگوید چیست؟ آزادی در همۀ زمینهها است، رفاه اقتصادی برای همۀ افراد است، تساوی از مواهب طبیعی برای همۀ افراد است! این شعارهایی است که یک مکتب مادّی ارائه میدهد تا به این واسطه افرادی که هم خونی و هم فکری دارند و گروه خونی آنها با این مکتب وفق میدهد، به این سمت جذب بشوند.
بالأخره هر شخصی که میخواهد یک مرامی را ارائه بدهد، باید اوّل خود را معرّفی کند؛ چون با معرّفی خود، آن افراد به طرز فکر او و به کیفیّت مرام او میرسند. حالا اگر موفّق شد فَبها؛ و اگر موفّق نشد مورد اعتراض قرار میگیرد: «شما این وعده را به ما دادید، پس چرا اینطوری از آب درآمد؟! شما مسئلۀ رفاه اقتصادی را مطرح
