عنوان بصری ج 6
تدبیر در امور اجتماعی و حکومت
جلد ششم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» است که در محرم سال های 1422 و 1423 ایراد فرمودهاند و اینک همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر است. مجلد ششم از این مجموعه، در موضوع تبیین «تدبیر در امور اجتماعی» و «مبانی حکومت اسلامی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میشود. اهم مطالب مندرج در این مجلد عبارتند از: معنای عدم تدبیر عبد نسبت به خویش در کلام امام صادق علیه السّلام نقش نظم در عالم هستی و اهمیت آن در زندگی اجتماعی انسان تفاوت مکاتب الهی با مکاتب مادی در مسئله حکومت مکاتب الهی و نظام حکومتی اسلام، مبتنی بر توحید محوری و جلب خشنودی خداوند است هدف حکومت در اسلام اجرای احکام و در غیر اسلام منافع شخصی است از لازمه توحید محوری نگاه یکسان داشتن به همه انسانهاست. از مختصات حکومت اسلامی مرز عقیدتی به جای مرز جغرافیایی است رسیدن به جامعۀ عادلانه، رشد معنویت و ارزشهای اخلاقی مختصات شعارهای اسلامی است نظام تربیتی انسان از منظر اسلام هدف اصلی در نظام تربیتی اسلام، رسیدن به کمال انسانی است تسلیم در برابر مشیت الهی مقدمه رسیدن به کمالات انسانی است ضرورت و اهمیت مشورت در حکومت اسلامی وجوب التزام به تعهدات ابتدایی و ضمن العقدی و اهمیت آن تعهّد و تخصّص شرط واگذاری مسئولیت به افراد ضرورت توجبه به تأمین امنیّت اخلاقی و عدالت اجتماعی تربیت و تزکیه نفس، هدف مهم حکومت اسلامی اهمّیت خلوص نیّت در حکومت اسلام تبیین عالم تکوین و عالم تشریع و بیان رابطه میان آن دو وظیفه سالک اطاعت پذیری و عمل به تکلیف است إتقان و استحکام عمل در سیر و سلوک إلی اللَه لزوم توجه به نظم و تدبیر در امور شخصی عمل به تعهدات اخلاقی و شرعی مقدمه مسایل سلوکیه است وظایف فردی و اجتماعی سالک براساس نظام تکاملی و تربیتی عالم چگونگی مواجهه با مسائل اجتماعی درمکتب عرفان اهمّیت و آثار عمل به تعهّدات الهی و اخلاقی
مرتب سازی:
عنوان بصری ج 6
1661
«اگر شما با ما همراهی نکنید، اگر با ما از در انصاف وارد نشوید و اگر ما را در این مسیر کمک نکنید، ظلمه بر شما استیلاء پیدا میکنند و شروع میکنند آن نور پیغمبر را که اندکی از آن و کمی از بسیار در میان شما و در دل شما باقی مانده، آن را هم از بین میبرند!»
یعنی چه؟ سیّدالشّهدا در اینجا میخواهد بفرماید: من در کار نیستم و مسئلۀ من در کار نیست؛ بلکه مسئله، مسئلۀ پیغمبر شما است، حالا خودتان میدانید! نبی، نبیّ شما است و من هم یکی از افراد مثل شما هستم!
و عَمِلوا فی إطفاءِ نُورِ نَبیّکُم؛ «نور پیغمبر خودتان را از بین میبرند!» فقط ظاهری برای شما باقی میماند: نماز ظاهر، روزۀ ظاهر، حجّ ظاهر، زکات ظاهر؛ امّا آن نور پیغمبر دیگر در میان شما وجود ندارد! نماز میخوانید، ولی احساس رَوح و رضوان در میان خود نمیکنید! روزه میگیرید و فقط به یک عمل ظاهری مشغول هستید و این روزه در شما تأثیر نمیکند! حج انجام میدهید و فقط بهعنوان یک سری عوامل ظاهر انجام میدهید، همانطور که در منزل خود و در شهر خود هستید!
آنچه موجب میشود این عمل در میان شما رسوخ کند، نور نبیّ شما است که
- ← المَعالِمَ مِن دینِکَ و نُظهِرَ الإصلاحَ فى بِلادِک و یَأمَنَ المَظلومونَ مِن عِبادِکَ و یُعمَلَ بِفَرائِضِکَ و سُنَنِکَ و أحکامِکَ فَإن لَم تَنصُرونا و تُنصِفونا قَوِىَ الظَّلَمَةُ عَلَیکُم و عَمِلوا فى إطفاءِ نورِ نَبیّکُم!»
لمعات الحسین، ص ١٤: «بار پروردگارا، حقّاً تو میدانی که آنچه از ما تحقّق یافته (از میل به قیام و اقدام و امر به معروف و نهی از منکر و نصرت مظلومان و سرکوبی ظالمان) بهجهت میل و رغبت رسیدن به سلطنت و قدرت مفاخرتانگیز و مباراتآمیز و از جهت درخواست زیادیهای اموال و حطام دنیا نبوده است، بلکه به علّت آن است که نشانهها و علامتهای دین تو را ببینیم و در بلاد و شهرهای تو صلاح و اصلاح ظاهر سازیم و تا اینکه ستمدیدگان از بندگانت در امن و امان بسر برند و به واجبات و سنّتها و احکام تو رفتار گردد!
پس هان ای مردم، اگر شما ما را یاری ندهید و از درِ انصاف با ما درنیایید، این حاکمان جائر و ستمکار بر شما چیره میگردند و قوای خود را علیه شما بهکار میبندند و در خاموش نمودن نور پیغمبرتان میکوشند!»
- ← المَعالِمَ مِن دینِکَ و نُظهِرَ الإصلاحَ فى بِلادِک و یَأمَنَ المَظلومونَ مِن عِبادِکَ و یُعمَلَ بِفَرائِضِکَ و سُنَنِکَ و أحکامِکَ فَإن لَم تَنصُرونا و تُنصِفونا قَوِىَ الظَّلَمَةُ عَلَیکُم و عَمِلوا فى إطفاءِ نورِ نَبیّکُم!»