
عنوان بصری ج 6
تدبیر در امور اجتماعی و حکومت
جلد ششم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» است که در محرم سال های 1422 و 1423 ایراد فرمودهاند و اینک همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر است. مجلد ششم از این مجموعه، در موضوع تبیین «تدبیر در امور اجتماعی» و «مبانی حکومت اسلامی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میشود. اهم مطالب مندرج در این مجلد عبارتند از: معنای عدم تدبیر عبد نسبت به خویش در کلام امام صادق علیه السّلام نقش نظم در عالم هستی و اهمیت آن در زندگی اجتماعی انسان تفاوت مکاتب الهی با مکاتب مادی در مسئله حکومت مکاتب الهی و نظام حکومتی اسلام، مبتنی بر توحید محوری و جلب خشنودی خداوند است هدف حکومت در اسلام اجرای احکام و در غیر اسلام منافع شخصی است از لازمه توحید محوری نگاه یکسان داشتن به همه انسانهاست. از مختصات حکومت اسلامی مرز عقیدتی به جای مرز جغرافیایی است رسیدن به جامعۀ عادلانه، رشد معنویت و ارزشهای اخلاقی مختصات شعارهای اسلامی است نظام تربیتی انسان از منظر اسلام هدف اصلی در نظام تربیتی اسلام، رسیدن به کمال انسانی است تسلیم در برابر مشیت الهی مقدمه رسیدن به کمالات انسانی است ضرورت و اهمیت مشورت در حکومت اسلامی وجوب التزام به تعهدات ابتدایی و ضمن العقدی و اهمیت آن تعهّد و تخصّص شرط واگذاری مسئولیت به افراد ضرورت توجبه به تأمین امنیّت اخلاقی و عدالت اجتماعی تربیت و تزکیه نفس، هدف مهم حکومت اسلامی اهمّیت خلوص نیّت در حکومت اسلام تبیین عالم تکوین و عالم تشریع و بیان رابطه میان آن دو وظیفه سالک اطاعت پذیری و عمل به تکلیف است إتقان و استحکام عمل در سیر و سلوک إلی اللَه لزوم توجه به نظم و تدبیر در امور شخصی عمل به تعهدات اخلاقی و شرعی مقدمه مسایل سلوکیه است وظایف فردی و اجتماعی سالک براساس نظام تکاملی و تربیتی عالم چگونگی مواجهه با مسائل اجتماعی درمکتب عرفان اهمّیت و آثار عمل به تعهّدات الهی و اخلاقی
عنوان بصری ج 6
147قضاوت عقل به عدم رجحان بیبند و باری در جامعه
بسیار خوب، ما همین مطلب را هم در دایرۀ قضاوت قرار میدهیم، عقلاء را جمع میکنیم و میگوییم: ای عقلاء، این مردم افرادی هستند متدیّن، عاقل، اهل شخصیّت و اهل حیثیّت! حالا آیا در جامعهای که بیبند و باری و هزار نگاه ناپاک وجود دارد و افراد در آن جامعه بهطور زننده و تحریکآمیز حرکت و رفت و آمد دارند، میتوان به فضائل اخلاقی و به آن رشد و تکامل انسانی رسید یا نه؟! همه میگویند: نه! میگوییم: بسیار خوب، شما یک ساعت از وقتتان را که به کوچه میآیید، بالاغیرتاً یک مقنعهای روی سرتان بیندازید، بعد که به منزل رفتید در بیاورید، اشکال ندارد! یعنی همانطوریکه وقتی مرد به کوچه و خیابان میآید باید به یک وضعیّت متعارف باشد، بهنحویکه اگر غیر از این باشد مورد عتاب و مورد سرزنش خود شما قرار میگیرد، ما هم همین توقّع را از شما داریم!
مرحوم آقا جلسات دعای ابوحمزۀ ثمالی داشتند. از منزل ما تا مسجد قائم که فقط هفت دقیقه راه بود، یازده تا مشروب فروشی بود! شبها که ساعت یازده از مسجد قائم به منزل میآمدیم، این خیابانها تماشایی بود؛ تازه بیرون میآمدند، دنبال میکردند، متعرّض میشدند و حرف میزدند که گاهیاوقات ما آنها را طرد میکردیم! حالا آیا جامعه با ایننحو و با این کیفیّت درست است یا جامعهای که همۀ افراد بهطور عقلایی و بهطور منطقی در آن زندگی کنند و احساس امنیّت کنند؟!
مشروب عقل انسان را از بین میبرد، قمار عقل انسان را از بین میبرد، مراکز فساد عقل انسان را از بین میبرند؛ نهتنها دین انسان را، بلکه عقل انسان را هم فاسد میکنند!
لزوم تفاوت داشتن پوشش در منزل با پوشش در جامعه
بنابراین ما مسائل را تقسیم میکنیم: جامعه باید پاک باشد، جامعه باید سالم باشد، جامعه باید بستر مناسب برای رشد و تعالی هر فرد دارای شخصّیت باشد؛ در داخل منزل هر کسی هر کاری دلش خواست انجام بدهد، کسی کاری ندارد!
مگر در زمان رسول خدا اینطور نبود؟! آیا در زمان رسول خدا فحشا بهطور سرّ و بهطور خفاء وجود نداشت؟! وجود داشت! آیا در زمان خلفای ثلاثه وجود نداشت؟! وجود داشت! در زمان ائمّه هم که دیگر علیٰکلّحال خلافت بهدست دیگران رسید.
