عنوان بصری ج 6
تدبیر در امور اجتماعی و حکومت
جلد ششم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» است که در محرم سال های 1422 و 1423 ایراد فرمودهاند و اینک همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر است. مجلد ششم از این مجموعه، در موضوع تبیین «تدبیر در امور اجتماعی» و «مبانی حکومت اسلامی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میشود. اهم مطالب مندرج در این مجلد عبارتند از: معنای عدم تدبیر عبد نسبت به خویش در کلام امام صادق علیه السّلام نقش نظم در عالم هستی و اهمیت آن در زندگی اجتماعی انسان تفاوت مکاتب الهی با مکاتب مادی در مسئله حکومت مکاتب الهی و نظام حکومتی اسلام، مبتنی بر توحید محوری و جلب خشنودی خداوند است هدف حکومت در اسلام اجرای احکام و در غیر اسلام منافع شخصی است از لازمه توحید محوری نگاه یکسان داشتن به همه انسانهاست. از مختصات حکومت اسلامی مرز عقیدتی به جای مرز جغرافیایی است رسیدن به جامعۀ عادلانه، رشد معنویت و ارزشهای اخلاقی مختصات شعارهای اسلامی است نظام تربیتی انسان از منظر اسلام هدف اصلی در نظام تربیتی اسلام، رسیدن به کمال انسانی است تسلیم در برابر مشیت الهی مقدمه رسیدن به کمالات انسانی است ضرورت و اهمیت مشورت در حکومت اسلامی وجوب التزام به تعهدات ابتدایی و ضمن العقدی و اهمیت آن تعهّد و تخصّص شرط واگذاری مسئولیت به افراد ضرورت توجبه به تأمین امنیّت اخلاقی و عدالت اجتماعی تربیت و تزکیه نفس، هدف مهم حکومت اسلامی اهمّیت خلوص نیّت در حکومت اسلام تبیین عالم تکوین و عالم تشریع و بیان رابطه میان آن دو وظیفه سالک اطاعت پذیری و عمل به تکلیف است إتقان و استحکام عمل در سیر و سلوک إلی اللَه لزوم توجه به نظم و تدبیر در امور شخصی عمل به تعهدات اخلاقی و شرعی مقدمه مسایل سلوکیه است وظایف فردی و اجتماعی سالک براساس نظام تکاملی و تربیتی عالم چگونگی مواجهه با مسائل اجتماعی درمکتب عرفان اهمّیت و آثار عمل به تعهّدات الهی و اخلاقی
مرتب سازی:
عنوان بصری ج 6
146تکنولوژی در سطح معقول برسد، منِ آقا سیّد محمّدحسین طهرانی میگوییم: اصلاً مملکت ایران باید به بالاترین تکنولوژی دنیا دسترسی پیدا کند! حالا باز هم حرفی دارید؟! میگوید: نه دیگر، حرفی نداریم! شما مثلاً میگویید: باید همۀ افراد مملکت باسواد و عالم بشوند،1 ما میگوییم: بسیار خوب، اصلاً شعار اسلام این است: «أُطلبُوا العِلمَ مِن المَهدِ إلی اللَّحد»،2 «ز گهواره تا گور دانش بجوی»،3 «أُطلبُوا العِلمَ و لَو بِالصّین؛4 اگر در چین شده باشد باید بروید و تحصیل علم کنید!» از کلمات پیغمبر اکرم است، اهلتسنّن هم روایت میکنند و مکتب اهلبیت هم این را ثابت میکند.5 دیگر بالاتر از این؟!
شما مثلاً میخواهید در جامعه به مسائل اخلاقی توجّه پیدا کنید، ما اصلاً میخواهیم افراد ایرانی در همۀ دنیا بهعنوان نمونه مشخّص باشند! بسیار خوب، میآییم مینشینیم و صحبت میکنیم؛ منتها حرفی که ما میزنیم این است که ما میگوییم: تمدّن باید در جامعه براساس ضوابط اخلاقی تحقّق پیدا بکند، امّا شما میگویید که ضوابط اخلاقی برداشته بشود، باید بیبند و باری بیاید و هر کسی آزاد باشد!
- حالا نمیدانم میگفت یا نمیگفت، ما اطّلاع نداریم. ما فعلاً داریم بهاصطلاح زبان حال را نقل میکنیم.
- نهج الفصاحة، ص ٢١٨؛ نور ملکوت قرآن، ج ٢، ص ٢٩٢، تعلیقه ١:«آنچه حقیر برای سند این روایت مشهوره فحص کردم در کتب حدیث و تفسیر عامّه و خاصّه، برای آن سندی نیافتم غیر از شعر فردوسی:و معلوم است که آن سند نمیباشد. خواجه نصیرالدّین طوسی در جامع المقدّمات، کتاب آداب المتعلّمین، ص ١٩٤ از طبع عبدالرّحیم، بدون إسناد به حضرت رسول اکرم گفته است: ”قیلَ: وقتُ التَّعلُّمِ مِن المَهدِ إلی اللَّحدِ!“»
چنین گفت پیغمبر نیکخوی *** ز گهواره تا گور دانش بجوی - منسوب به فردوسی.
- الأنساب، سمعانی، ج ٨، ص ٣٦٨.
- رجوع شود به مصباح الشّریعة، ص ١٣؛ روضة الواعظین، ج ١، ص ١٢.