
عنوان بصری ج 6
تدبیر در امور اجتماعی و حکومت
جلد ششم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» است که در محرم سال های 1422 و 1423 ایراد فرمودهاند و اینک همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر است. مجلد ششم از این مجموعه، در موضوع تبیین «تدبیر در امور اجتماعی» و «مبانی حکومت اسلامی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میشود. اهم مطالب مندرج در این مجلد عبارتند از: معنای عدم تدبیر عبد نسبت به خویش در کلام امام صادق علیه السّلام نقش نظم در عالم هستی و اهمیت آن در زندگی اجتماعی انسان تفاوت مکاتب الهی با مکاتب مادی در مسئله حکومت مکاتب الهی و نظام حکومتی اسلام، مبتنی بر توحید محوری و جلب خشنودی خداوند است هدف حکومت در اسلام اجرای احکام و در غیر اسلام منافع شخصی است از لازمه توحید محوری نگاه یکسان داشتن به همه انسانهاست. از مختصات حکومت اسلامی مرز عقیدتی به جای مرز جغرافیایی است رسیدن به جامعۀ عادلانه، رشد معنویت و ارزشهای اخلاقی مختصات شعارهای اسلامی است نظام تربیتی انسان از منظر اسلام هدف اصلی در نظام تربیتی اسلام، رسیدن به کمال انسانی است تسلیم در برابر مشیت الهی مقدمه رسیدن به کمالات انسانی است ضرورت و اهمیت مشورت در حکومت اسلامی وجوب التزام به تعهدات ابتدایی و ضمن العقدی و اهمیت آن تعهّد و تخصّص شرط واگذاری مسئولیت به افراد ضرورت توجبه به تأمین امنیّت اخلاقی و عدالت اجتماعی تربیت و تزکیه نفس، هدف مهم حکومت اسلامی اهمّیت خلوص نیّت در حکومت اسلام تبیین عالم تکوین و عالم تشریع و بیان رابطه میان آن دو وظیفه سالک اطاعت پذیری و عمل به تکلیف است إتقان و استحکام عمل در سیر و سلوک إلی اللَه لزوم توجه به نظم و تدبیر در امور شخصی عمل به تعهدات اخلاقی و شرعی مقدمه مسایل سلوکیه است وظایف فردی و اجتماعی سالک براساس نظام تکاملی و تربیتی عالم چگونگی مواجهه با مسائل اجتماعی درمکتب عرفان اهمّیت و آثار عمل به تعهّدات الهی و اخلاقی
عنوان بصری ج 6
144و بعد هم به دیگران میگوییم دعوتشان کردیم!» نهخیر، اینطوری نبوده است؛ بلکه بینش رسول خدا بینش توحیدی بوده است، بینش اولیای الهی بینش توحیدی است، بین افراد فرق نمیگذارند و همۀ افراد از این پدیده و موهبت الهی برخوردارند.
و رهبر انقلاب ـ رحمة اللَه علیه ـ کار بسیار بجایی کرد که برای دعوت رئیس جمهور کشور روسیه به اسلام و توحید نامه نوشتند! این کار، کار بسیار پسندیدهای است و ای کاش این مسئله نسبت به سایر افراد هم تحقّق پیدا میکرد. التفات کردید؟! همۀ افراد از نقطهنظر دیدگاه توحیدی قابلیّت دارند، منتها دنیا میآید و پرده میاندازد، پوشش میاندازد، کارهای آنها را برایشان زینت و جلوه میدهد و آنها را از رسیدن به واقع دور میکند.
وظیفۀ مهمّ حاکم اسلام نسبت به افراد اجتماع
حالا وظیفۀ کیست که این پردهها را کنار بزند؟! وظیفۀ حاکم اسلامی است! حاکم اسلامی باید بیاید و این پردهها را کنار بزند، افرادی را که در اجتماع گرفتار اهواء نفسیّه و توغّل در کثرات هستند متوجّه فطرت و متوجّه آن مبانی پذیرفته شده کند، آنها را متوجّه آن حقیقت توحیدی بکند که نزولش بر همۀ افراد علیالسّواء است؛ آن حقیقت توحید دیگر سلطان و رعیّت نمیشناسد، آن حقیقت توحید دیگر بالا و پایین نمیشناسد، بلکه همۀ افراد یکساناند!
کیفیّت ملاقات جعفر طیّار با نجاشی
جعفر طیّار از طرف رسول خدا بهعنوان پناهندگی و مبلّغ و پیامبرِ رسول خدا به حبشه میرود و با نجاشی سلطان حبشه ملاقات و صحبت میکند و مطلب را عرضه میدارد،1 نه چماقی به دست میگیرد و نه شمشیری بهکار میبرد و نه امر و نهیای میکند که او را از رسیدن به حقیقت باز بدارد! التفات کردید؟!
صحبت او [براساس این آیه است]: ﴿ٱذۡهَبَآ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ إِنَّهُۥ طَغَىٰ * فَقُولَا لَهُۥ قَوۡلٗا لَّيِّنٗا لَّعَلَّهُۥ يَتَذَكَّرُ أَوۡ يَخۡشَىٰ﴾؛2 یعنی شما دو تا زیبندۀ پیامبری هستید، زیبندۀ ابلاغ
- تفسیر القمی، ج ١، ص ١٧٦؛ السّیرة النّبویة، ج ١، ص ٣٣٦؛ إعلام الوری، ج ١، ص ١١٥.
- سوره طه (٢٠) آیه ٤٣ و ٤٤. اسرار ملکوت، ج ١، ص ١٦٣:
«ای موسی و هارون، بهسوی فرعون رهسپار شوید که او را طغیان و سرکشی در قبال ربوبیّت ما فرا گرفته و پا را از حدود عبودیّت بیرون نهاده است و دعوی الوهیّت مینماید * امّا باید متوجّه باشید که با زبانی نرم و ملایم و سخنانی موزون او را به توحید دعوت نمایید، شاید که در دل او کارگر افتد و به راه راست متمایل گردد و ترس از هلاکت، او را از منجلاب انانیّت نجات بخشد!»
