آموزه‌های معرفت ج 3

برخاست، ولی جزء سلطنت‌طلب‌ها نبود.¹

 در  مقابل اینها افرادی همچون آقا سیّد محمّدکاظم یزدی و مرحوم استرآبادی به‌دنبال سلطنت طلب‌ها بودند. در طهران هم آقا سیّد عبداللَه بهبهانی و سیّد محمّد طباطبائی جزء دار و دستۀ مشروطه خواهان بودند.²

 طبعاً مردم هر کدام به طرفی تمایل پیدا کرده بودند؛ یک عدّه به این‌طرف و یک عدّه به آن‌طرف! تاریخ مشروطیّت یک تاریخ سیاهی است. مردم هم به دنباله‌روی و متابعت از مرجع و روحانیّت خود به جان هم افتادند و کُشت و کُشتاری راه انداختند.³

 علیٰ‌أیّ‌حال تاریخ مشروطیّت خیلی تاریخ سیاهی است! آن‌وقت بعد از مدّتی متوجّه شدند که این متابعت بدون تأمّل و تفکّر و دقّت چه کلاهی بر سر آنها گذاشته است! در وقتی که این بساط و قضایا بپا شده بود، یک عدّه هم آمدند و این سفره را به اسم خودشان و برای خودشان برداشتند و همه را قلع و قمع کردند.⁴

دیدگاه علاّمه طباطبائی راجع به تمدّن و فرهنگ غرب

 علیٰ‌أیّ‌حال ایشان می‌فرمودند که این فرهنگ و تمدّن غرب آمد و دیگر آن اطاعت کورکورانه و تعبّدی را از مردم برداشت که گرچه فلان شخص، مجتهد و صاحب رساله است، ولی اشتباه هم می‌کند! کسی مجبور نیست که هرچه را او گفت