
آموزههای معرفت ج 3
شرح دعای ابوحمزه ثمالی
شرح فقرات ذیل از دعای ابو حمزه : الحمدُ للّه الّذی أدعوهُ فیُجیبُنی و إن کنتُ بَطیئًا حینَ یَدعونی، و الحمدُ لِله الّذی أسألُه فَیُعطینی و إن کُنتُ بَخیلًا حینَ یَستقرِضُنی، و الحَمدُ لِلَّه الّذی أُنادیه کُلّما شِئتُ لِحاجَتی و أخلو به حَیثُ شِئتُ لِسِرّی بِغیر شَفیعٍ فَیَقضی لی حاجتی. الحمدُ لِلَّه الّذی لا أدعو غیرَه و لو دَعوتُ غَیرَه لم یَستجِب لی دعائی، و الحمدُ للَّه الّذی لا أرجو غیرَه و لو رجوتُ غیرَه لأخلَفَ رَجائی و الحمدُ للّه الّذى یَحلُم عنّى حتّى کأنّى لا ذَنبَ لى فَربّی أحمَدُ شیءٍ عِندی و أحَقُّ بِحَمدی
آموزههای معرفت ج 3
231کنار ایستادهایم و میگوییم: «[خدایا]، خودت میدانی!»
حضرت عیسی [به خداوند] گفت:
﴿إِن تُعَذِّبۡهُمۡ فَإِنَّهُمۡ عِبَادُكَ وَإِن تَغۡفِرۡ لَهُمۡ فَإِنَّكَ أَنتَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ﴾؛1 «خدایا اگر میخواهی اینها را عذاب کنی خودت میدانی؛ و اگر هم بیامرزی، عزیز و حکیم تو هستی!»
امّا آیا آنهایی که خدا میخواهد عذابشان کند، میگویند: «الحمدللّه که خدا به ما طول عمر میدهد تا ما با این طول عمر دائماً گناه خود را زیاد کنیم و بعد در آنجا حساب ما را برسد»؟! معنا ندارد! حمدِ چنین حلمی معنا ندارد!
پس منظور حضرت سجّاد در اینجا چیست که میفرماید: «و الحمدُ للّه الّذی یَحلُمُ عنّی؛ حمد و ستایش و سپاس مخصوص خدایی است که نسبت به گناهان من به دیدۀ اغماض مینگرد!» این چه حلمی است؟
تنها گناهی که خداوند از آن نمیگذرد!
آیۀ شریفه دارد: ﴿إِنَّ ٱللَهَ لَا يَغۡفِرُ أَن يُشۡرَكَ بِهِۦ وَ يَغۡفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ﴾؛2 خدا از شرک نمیگذرد، از این یک قلم جنس نمیگذرد! خدا جنس زیاد دارد: آدمهای عدیده، انسانهای متفاوت، خوب و بد و مراتب مختلفه؛ ولی یک قلم جنس هست که در حیطۀ اُلوهیّت و ربوبیّت خود راه نمیدهد و آن شرک است. شرک یعنی در مقابل خدا قد علَم کردن و در قبال پروردگار ایستادن و در قبال خدای متعال، اظهار و ابراز وجود کردن، که خدا از این مسئله نمیگذرد. چرا خدا نمیگذرد؟ چرا خدای تعالیٰ فرمود: ﴿إِنَّ ٱللَهَ لَا يَغۡفِرُ أَن يُشۡرَكَ بِهِۦ وَيَغۡفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ﴾؟ یعنی اگر گناه کردیم مأیوس نباشیم؛ [منظور] این است. البتّه نمیگویم گناه کنیم، نه! حیف است که انسان گناه کند و بعد توبه کند.
- سوره مائده (٥) آیه ١١٨.
- سوره نساء (٤) آیه ٤٨ و ١١٦. اللَه شناسی، ج ١، ص ٢٠٣، تعلیقه ١:
«خداوند نمیآمرزد شرکی را که به او آورده شود و غیر از آن را هرچه باشد برای هر کس که بخواهد میآمرزد.»
