
آموزههای معرفت ج 3
شرح دعای ابوحمزه ثمالی
شرح فقرات ذیل از دعای ابو حمزه : الحمدُ للّه الّذی أدعوهُ فیُجیبُنی و إن کنتُ بَطیئًا حینَ یَدعونی، و الحمدُ لِله الّذی أسألُه فَیُعطینی و إن کُنتُ بَخیلًا حینَ یَستقرِضُنی، و الحَمدُ لِلَّه الّذی أُنادیه کُلّما شِئتُ لِحاجَتی و أخلو به حَیثُ شِئتُ لِسِرّی بِغیر شَفیعٍ فَیَقضی لی حاجتی. الحمدُ لِلَّه الّذی لا أدعو غیرَه و لو دَعوتُ غَیرَه لم یَستجِب لی دعائی، و الحمدُ للَّه الّذی لا أرجو غیرَه و لو رجوتُ غیرَه لأخلَفَ رَجائی و الحمدُ للّه الّذى یَحلُم عنّى حتّى کأنّى لا ذَنبَ لى فَربّی أحمَدُ شیءٍ عِندی و أحَقُّ بِحَمدی
آموزههای معرفت ج 3
138در واقع چیزی از جیب این شخص کم نمیشود، بلکه فقط مدّتی مال او در جایی حبس میشود و به زید و عمرو میدهد.
امّا قرض دادن غیر از انفاق است. در انفاق وقتی که انسان چیزی را میدهد، از مِلکش بیرون میرود. البتّه اینکه ثواب دارد یک مطلب دیگری است، ولی از نقطهنظر ظاهر وقتی که انسان صد تومان به فقیر پول میدهد، او صد تومان را خرج میکند و دیگر به جیب انسان برنمیگردد؛ ولی وقتی که به شخصی قرض میدهد، دوباره آن شخص این قرض را پس میدهد، بنابراین چیزی از او کم نمیشود. فلهذا در قرض گرفتن عفّت و متانت و عزّت مسلم و مؤمن محفوظ است و ثواب قرض دادن به افراد زیاد است.1
خداوند که مادّی نیست و بدن و جسم مادّی ندارد، پس چرا میفرماید: «یَستَقرِضُنی»؟! سؤالی که خداوند از بندۀ مؤمنش میکند، چه نحوه سؤال و استقراضی است؟
منظور از سؤال و استقراض پروردگار، انفاق بندۀ مؤمن است در آن مواردی که خداوند امر کرده است؛ مثلاً صدقه بدهد، خمس بدهد، زکات بدهد، تبرّعات بدهد، کمک کند ـ کمک بدنی، نه کمک مالی ـ و از شخصی رفع گرفتاری کند. آیۀ شریفه میفرماید: ﴿مَّن ذَا ٱلَّذِي يُقۡرِضُ ٱللَهَ قَرۡضًا حَسَنٗا فَيُضَٰعِفَهُۥ لَهُۥ وَلَهُۥٓ أَجۡرٞ كَرِيمٞ﴾؛2 قرض دادن به برادر مؤمن، قرض به خدا تلقّی شده است. کیست که به خدا قرض بدهد؟! در احادیث قدسی داریم:
کسی که به بندۀ مؤمن من قرض بدهد، به من قرض داده است؛ و کسی که
- رجوع شود به وسائل الشّیعة، ج ٩، ص ٤٣٥؛ ج ١٦، ص ٣١٧ ـ ٣١٩؛ ج ١٨، ص ٣٢٩ ـ ٣٣١.
- سوره حدید (٥٧) آیه ١١. شرح فقراتی از دعای ابوحمزه ثمالی، ج ١، ص ٩٢:
«کیست که بیاید به خدا قرضالحسنه بدهد تا اینکه خدا به او در دنیا و آخرت مضاعف برگرداند؟ علاوه بر مزد و ثواب کریم! (یعنی خیلی عالی برای او بوده باشد.)»
