ترجمۀ تفسیر المیزان ج 20

كرده‌اند.

﴿وَ إِذَا رَأَيْتَ ثَمَّ رَأَيْتَ نَعِيماً وَ مُلْكاً كَبِيراً﴾ 

كلمه «ثم» - با فتحه اول - ظرف مكان است، و جز در ظرف مكان استعمال نمى‌شود، و لذا بعضى‌¹ گفته‌اند: معناى «رأيت» اول، اين است كه اگر چشم خود را بدانجا يعنى به بهشت بيفكنى، در آنجا نعيمى مى‌بينى كه با زبان قابل وصف نيست، و ملك كبيرى مى‌بينى كه با هيچ مقياسى نمى‌توان تقديرش كرد.

بعضى‌² ديگر گفته‌اند: كلمه «ثم» صله‌اى است كه موصولش حذف شده، و تقدير كلام «و اذا رأيت ما ثم من النعيم و الملك» است، يعنى و اگر ببينى آنچه در آنجا از نعيم و ملك كه هست نعيم و ملكى كبير خواهى ديد، در نتيجه آيه مورد بحث نظير آيه ﴿لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ﴾³است، از ميان علماى نحو كوفيان جائز دانسته‌اند كه موصول حذف بشود، و صله‌اش بماند، هر چند بصريها آن را جائز ندانسته‌اند.

﴿عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُندُسٍ خُضْرٌ وَ إِسْتَبْرَقٌ...﴾ 

ظاهرا كلمه «عاليهم» حال است از ابرار، و ضمير «هم» و ساير ضماير جمع هم به ايشان بر مى‌گردد، و كلمه «ثياب» فاعل آن حال است، و كلمه «سندس» - همانطورى كه گفته‌اند⁴- به معناى پارچه نازكى است كه از حرير بافته شده باشد، و كلمه «خضر» صفت كلمه «ثياب» است، و كلمه «استبرق» به معناى پارچه‌اى است درشت‌باف كه از ابريشم بافته شده باشد، اين كلمه مانند كلمه «سندس» در اصل عربى نبوده، بلكه از غير عرب گرفته شده، و تغييرى بدان داده شده است.

﴿وَ حُلُّوا أَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍ﴾ 

مصدر «تحليه» كه فعل «حلوا» از آن مشتق است به معناى زينت دادن و آراستن است، و كلمه «أساور» جمع سوار (النگو) است و راغب گفته اين كلمه معرب «دستواره» است‌⁵.

﴿وَ سَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَاباً طَهُوراً﴾ 

خدايشان شرابى به ايشان نوشانيد كه طهور بود، يعنى در پاكى به حد نهايت بود، شرابى بود كه هيچ قذارت و پليدى را باقى نمى‌گذاشت، و يكى