ترجمۀ تفسیر المیزان ج 19

«انعمت عليه - بهره‌مندش كردم» اشاره است به اينكه احسان عبد در حقيقت احسان خدا است به او، كه او را موفق به كار نيك كرد¹.

چند روايت در باره وجود دو قسم بهشت و در باره همسران بهشتى‌

و در مجمع البيان در ذيل آيه ﴿وَ مِنْ دُونِهِمَا جَنَّتَانِ﴾ از علاء بن سيابه از ابى عبد اللَّه امام صادق (علیه السلام) روايت كرده كه علاء گفت: به آن جناب عرضه داشتم: مردم از اين اعتقاد ما تعجب مى‌كنند، كه مى‌گوييم بعضى از مردم از آتش دوزخ در مى‌آيند، و داخل بهشت مى‌شوند، آرى مردم به ما مى‌گويند: لا بد اين دوزخيان با اولياى خدا محشور و همنشين هم مى‌شوند؟ حضرت فرمود: اى علاء بهشت تنها بهشت اوليا نيست، از بهشت ايشان پايين‌تر نيز بهشت هست، خداى تعالى مى‌فرمايد: ﴿وَ مِنْ دُونِهِمَا جَنَّتَانِ﴾، پس لازمه بيرون شدن گنهكاران از دوزخ اين نيست كه با اولياى خدا محشور هم باشند².

و در الدر المنثور است كه ابن جرير، ابن ابى حاتم و ابن مردويه، از ابو موسى از رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) روايت كرده‌اند كه در تفسير دو آيه‌ ﴿وَ لِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ جَنَّتَانِ﴾ و ﴿وَ مِنْ دُونِهِمَا جَنَّتَانِ﴾ فرموده: دو بهشت اول از طلا، و براى مقربين، و دو بهشت دوم از نقره و براى اصحاب يمين است‌³.

مؤلف: اين دو روايت بيان گذشته ما در تفسير دو آيه مذكور را تاييد مى‌كند.

و نيز در آن كتاب است كه طبرانى و ابن مردويه از ابى ايوب روايت كرده‌اند كه گفت: از رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) معناى آيه‌ ﴿مُدْهَامَّتَانِ﴾ را پرسيدم، فرمود: يعنى دو بهشت سر سبز⁴.

و قمى در تفسيرش به سندى كه به يونس بن ظبيان دارد از امام صادق (علیه السلام) روايت كرده كه در تفسير جمله «نضاختان» فرمود: يعنى دو چشمه فوار و جوشان‌⁵.

و باز در همان كتاب در معناى جمله‌ ﴿فِيهِنَّ خَيْرَاتٌ حِسَانٌ﴾ آمده كه: معصوم فرمود: منظور دخترانى است كه چون گياه بر لب شط كوثر مى‌رويند، هر قدر از آنها گرفته شود دوباره به جايش مى‌رويد⁶.

و در مجمع البيان در ذيل جمله «خيرات حسان» از ام سلمه از رسول خدا (صلى الله