
ترجمۀ تفسیر المیزان ج 18
جلد هجدهم کتاب تفسیر المیزان، شامل ترجمه و بیان کامل سورههای شوری، زخرف، دخان، جاثیه، احقاف، محمد، فتح، حجرات، ق، و ذاریات است. برخی از مهمترین مباحثی که در این جلد، علامه طباطبایی، در ضمن بیان آیات هر کدام از سوره ها عنوان میکند به شرح زیر است: • وصف حال غیر مؤمنین در روبه رو شدن با عذاب الهی • روایاتی پیرامون تقدیر روزی از جانب خداوند • اقسام سه گانهی وحی • ایمان داشتن رسول خدا قبل از بعثت • بیزاری جستن کافر کوردل از قرین شیطانی خود در قیامت • روایتی در مورد خشم و رضای خدای تعالی • مقصود از اینکه «عیسی علم به قیامت است» • روایتی در مورد شب قدر و تقدیر امور در آن • منظور از اختیار بنی اسرائیل بر عالمین • روایتی در مورد عذاب دخان • احتجاج عليه پرستش بت ها و معبودهای زمینی • علم غیب اثری در جریان حوادث خارجی ندارد • اختلاف درجات مؤمنین و کافران با یکدیگر • روایاتی پیرامون کیفیت زندگی پیامبر • معنای این جمله که «اگر خدا را یاری کنید، خدا یاریتان میکند» • مقصود از اطاعت خدا و اطاعت رسول • شدت و ضعف در ایمان و ارتباط آن با شدت و ضعف در علم و عمل • روایاتی پیرامون ماجرای صلح حدیبیه • اختیارات غیبی و پیشگویی هایی که در سوره فتح آمده • آوردن گوسفند مسموم یک یهودیه برای پیامبر اسلام • معنای اخوّت و روایاتی در مورد اخوّت ایمانی • نهی از مسخره کردن یکدیگر، عیبجویی و بد زبانی • روایاتی دال بر اینکه غیبت از زنا شدیدتر است • علم خدا به انسان از طریق فرشتگان کاتب اعمال • آیتی که خداوند با عذاب قوم لوط و هلاکتشان بر جای گذاشت
ترجمۀ تفسیر المیزان ج 18
178است.
بعضى از مفسرين1 گفتهاند: مراد از جمله ﴿بَعْضَ اَلَّذِي تَخْتَلِفُونَ فِيهِ﴾ بعضى از مسائل مورد اختلاف نيست، بلكه همه آنها است.
و اين بطورى كه مىبينيد حرف عجيبى است كه كلمه «بعض» به معناى «كل» باشد.
بعضى2 ديگر گفتهاند: مراد اين است كه من حكمت آوردم تا براى شما تنها امور دينتان را بيان كنم، نه امور دنيايتان را.
ولى نه الفاظ آيه بر اين معنا دلالت دارد، و نه مقام آيه.
﴿فَاتَّقُوا اَللَّهَ وَ أَطِيعُونِ﴾ در اين جمله تقوى را به خدا نسبت داده، و اطاعت را به رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم). و از قول آن جناب فرموده «پس از خدا بترسيد و مرا اطاعت كنيد» تا اين معنا را مسجل كند، كه او جز رسالت ادعايى ندارد.
﴿إِنَّ اَللَّهَ هُوَ رَبِّي وَ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ هَذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ﴾
اين آيه حكايت دعوت حضرت عيسى (علیه السلام) است تنها به عبادت خدا و اينكه تنها خداى عز و جل رب او، و رب همگى ايشان است. و با اين بيان عليه كسى كه قائل به الوهيت آن جناب بود اتمام حجت مىكند.
﴿فَاخْتَلَفَ اَلْأَحْزَابُ مِنْ بَيْنِهِمْ فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْ عَذَابِ يَوْمٍ أَلِيمٍ﴾
ضمير جمع در «من بينهم» به مردمى برمىگردد كه عيسى (علیه السلام) به سويشان گسيل شده بود. مىفرمايد حزبهاى مختلف از بين امت عيسى در امر وى اختلاف كردند: بعضى به وى كفر ورزيدند، و عيبش گفتند. و جمعى ديگر به وى ايمان آوردند و در بارهاش غلو كردند. و جمعى راه ميانه و اعتدال را رفتند.
و جمله ﴿فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْ عَذَابِ يَوْمٍ أَلِيمٍ﴾ تهديد و وعيدى است عليه دو طائفه اول، آنها كه عيبش گفتند، و آنها كه در بارهاش غلو كردند.
- مجمع البيان، ج 9، ص 54.
- مجمع البيان، ج 9، ص 54.
