ترجمۀ تفسیر المیزان ج 18

و موجودات مرده را زنده كند، پس ديگر در مساله معاد شك نكنيد، و به هيچ وجه ترديد نداشته باشيد.

بعضى‌¹ ديگر در معناى جمله «عيسى علم به قيامت است» گفته‌اند: مراد اين است كه آن جناب يكى از دليل‌هاى نزديك شدن قيامت است، كه قبل از قيامت به زمين نازل مى‌شود، و مردم از آمدنش مى‌فهمند كه قيامت نزديك شده.

بعضى‌² ديگر گفته‌اند: اصلا ضمير «انه» به قرآن برمى‌گردد، و معناى اينكه قرآن علم به قيامت است، اين است كه آخرين كتابى است كه از آسمان نازل مى‌شود، و با نزولش همه مى‌فهمند كه تا قيامت ديگر كتابى نازل نمى‌شود.

ليكن اين دو وجه نمى‌تواند تفريع و نتيجه‌گيرى‌ ﴿فَلاَ تَمْتَرُنَّ بِهَا﴾ را آن طور كه بايد توجيه كند.

و در باره جمله‌ ﴿وَ اِتَّبِعُونِ هَذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ‌﴾ بعضى‌³ گفته‌اند: كلامى است از خود خداى تعالى، و معنايش اين است كه هدايت مرا و يا شرع مرا و يا رسول مرا پيروى كنيد كه اين صراط مستقيم است.

بعضى‌⁴ ديگر گفته‌اند كلامى است كه رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) به امر خداى تعالى فرموده.

﴿وَ لاَ يَصُدَّنَّكُمُ اَلشَّيْطَانُ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ﴾ 

كلمه «صد» به معناى صرف و بازدارى است. و بقيه الفاظ آيه روشن است.

﴿وَ لَمَّا جَاءَ عِيسىَ بِالْبَيِّنَاتِ قَالَ قَدْ جِئْتُكُمْ بِالْحِكْمَةِ...‌﴾ 

مراد از «بينات» ،آيات بينات است، از قبيل معجزات. و مراد از «حكمت» معارف الهى است، از قبيل عقايد حقه و اخلاق فاضله.

﴿وَ لِأُبَيِّنَ لَكُمْ بَعْضَ اَلَّذِي تَخْتَلِفُونَ فِيهِ﴾ يعنى براى شما حكم حوادث و افعالى كه در حكمش اختلاف مى‌كنيد بيان مى‌كنم. هر چند ظاهر آيه مطلق است، هم شامل اعتقادات مورد اختلاف كه كدام حق و كدام باطل است مى‌شود، و هم شامل افعال و حوادثى كه در حكمش اختلاف مى‌شود، و ليكن به خاطر اينكه جمله‌ ﴿قَدْ جِئْتُكُمْ بِالْحِكْمَةِ‌﴾ قبل از آن واقع شده، مناسب‌تر آن است كه مختص به حوادث و افعال باشد - و خدا داناتر