ترجمۀ تفسیر المیزان ج 18

گفتى تمامى خدايان همه امت‌ها هيزم جهنمند، آيا تو عيسى بن مريم را پيغمبر نمى‌دانى و بر او و بر امتش ثناى خير نمى‌گويى؟ با اينكه اين را هم مى‌دانى كه امت نصارى او را مى‌پرستند، و نيز عزيز و ملائكه پرستيده مى‌شوند، اگر بگويى همه اينها در آتش دوزخ قرار مى‌گيرند، ما هم هيچ حرفى نداريم كه با خدايان خود در آتش باشيم. مشركين از اين احتجاج خوشحال شدند و خنديدند، و رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) هم چنان ساكت بود تا آنكه اين آيه نازل شد: ﴿إِنَّ اَلَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا اَلْحُسْنىَ أُولَئِكَ عَنْهَا مُبْعَدُونَ‌﴾¹ و همچنين آيه مورد بحث در اين زمينه نازل شد.

و معناى آن اين است كه: وقتى ابن الزبعرى عيسى بن مريم را مثل زد، و مسيح پرستى نصارى را دليل بر رد كلام تو گرفت، ﴿إِذَا قَوْمُكَ﴾ ناگهان قريش كه قوم تواند از اين مثل «يصدون» فريادشان به خوشحالى و خنده بلند شد، چون به خيال خود تو را مجاب كردند، و آن گاه گفتند: ﴿أَ آلِهَتُنَا خَيْرٌ أَمْ هُوَ‌﴾ يعنى آيا خدايان ما بهتر است يا مسيح؟ و مسلما عيسى به نظر تو از خدايان ما بهتر است، و وقتى او هيزم جهنم باشد ديگر جهنمى بودن خدايان ما سهل است، و اين مثل را برايت نزدند مگر از راه جدل، و صرف غلبه كردن در بحث، نه به منظور تشخيص حق از باطل‌².

و ما در بحث روايتى كه بعد از آيه 98 سوره انبياء ايراد كرديم گفتيم كه اين روايت به خاطر اينكه از چند جهت موهون و سست است، و نيز به خاطر خللى كه در مضمون آن هست، ضعيف است و نمى‌توان به آن اعتماد كرد، حتى از حافظ ابن حجر هم نقل شده كه گفته اين حديث اصلى ندارد، و در هيچ يك از كتب حديث ديده نشده نه با سند و نه بدون سند.

و هر چند اين داستان ابن الزبعرى از طرق شيعه هم نقل شده - و البته طورى نقل شده كه هيچ مناقشه و اشكالى متوجه آن نيست - و ليكن در آن نقل گفته نشده كه آيه‌ ﴿وَ لَمَّا ضُرِبَ اِبْنُ مَرْيَمَ...﴾ در باره اين قصه نازل شده است.

علاوه بر اينكه ظاهر جمله‌ ﴿ضُرِبَ اِبْنُ مَرْيَمَ‌﴾ و جمله‌ ﴿أَ آلِهَتُنَا خَيْرٌ أَمْ هُوَ﴾ با تفسيرى كه اين روايت كرده درست و سازگار نيست.

بعضى ديگر از مفسرين‌³ گفته‌اند: وقتى مشركين آيه ﴿إِنَّ مَثَلَ عِيسىَ عِنْدَ اَللَّهِ كَمَثَلِ