ترجمۀ تفسیر المیزان ج 18

قرآن عرضه داشت: ﴿وَ اُحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَانِي يَفْقَهُوا قَوْلِي‌﴾¹ و خداى تعالى هم دعايش را مستجاب نموده، فرمود: ﴿قَدْ أُوتِيتَ سُؤْلَكَ يَا مُوسىَ‌﴾².

و در صدر آيه در جمله‌ ﴿أَمْ أَنَا خَيْرٌ...﴾ كلمه «أم» هم مى‌تواند منقطعه باشد، و هم متصله. اگر منقطعه‌اش بگيريم بيانگر كلام سابق مى‌شود و معناى جمله چنين مى‌شود «بلكه من از موسى بهترم، براى اينكه او چنين و چنان است» .و اگر متصله بگيريم، يكى از دو طرف ترديدش با همزه استفهامش حذف شده، و تقديرش چنين است: «أ هذا خير ام انا خير... - آيا اين موسى بهتر است و يا من...» .

و در مجمع البيان مى‌گويد: سيبويه و خليل حرف «ام» را عاطفه گرفته‌اند. و جمله «انا خير» را عطف بر آخر آيه قبلى، يعنى جمله‌ ﴿أَ فَلاَ تُبْصِرُونَ‌﴾ گرفته‌اند، چون معناى «انا خير» همان معناى «ام تبصرون» است، پس گويا فرموده: «أ فلا تبصرون ام تبصرون» چون به نظر فرعون اگر مردم مى‌گفتند «تو بهترى» داراى بصيرت بودند³. در حقيقت خواسته‌اند بگويند به كار بردن جمله‌ ﴿أَمْ أَنَا خَيْرٌ﴾ در جاى «أم تبصرون» از باب به كار بردن مسبب در جاى سبب، و يا به كار بردن سبب در جاى مسبب است.

و به هر حال فرعون در اين آيه شريفه نام موسى (علیه السلام) را نبرد، و از او به اسم اشاره «هذا - اين» تعبير كرد كه اين خود نوعى تحقير و توهين است. و همچنين جمله ﴿اَلَّذِي هُوَ مَهِينٌ وَ لاَ يَكَادُ يُبِينُ‌﴾ تحقير را مى‌رساند، و علت بهتر نبودن موسى را بيان مى‌كند.

﴿فَلَوْ لاَ أُلْقِيَ عَلَيْهِ أَسْوِرَةٌ مِنْ ذَهَبٍ أَوْ جَاءَ مَعَهُ اَلْمَلاَئِكَةُ مُقْتَرِنِينَ﴾ 

كلمه «اسورة» جمع «سوار» - به كسر سين - است كه راغب آن را معرب كلمه «دستواره» دانسته‌⁴. مى‌گويند:⁵ رسم مردم آن روز بود كه وقتى كسى را بر خود رئيس مى‌كردند، دستبندى از طلا به دستش و گردن‌بندى از طلا به گردنش مى‌انداختند. و بنابراين معناى آيه چنين مى‌شود: اگر موسى رسول مى‌بود، و بدان جهت بر مردم سيادت و سرورى