
ترجمۀ تفسیر المیزان ج 18
جلد هجدهم کتاب تفسیر المیزان، شامل ترجمه و بیان کامل سورههای شوری، زخرف، دخان، جاثیه، احقاف، محمد، فتح، حجرات، ق، و ذاریات است. برخی از مهمترین مباحثی که در این جلد، علامه طباطبایی، در ضمن بیان آیات هر کدام از سوره ها عنوان میکند به شرح زیر است: • وصف حال غیر مؤمنین در روبه رو شدن با عذاب الهی • روایاتی پیرامون تقدیر روزی از جانب خداوند • اقسام سه گانهی وحی • ایمان داشتن رسول خدا قبل از بعثت • بیزاری جستن کافر کوردل از قرین شیطانی خود در قیامت • روایتی در مورد خشم و رضای خدای تعالی • مقصود از اینکه «عیسی علم به قیامت است» • روایتی در مورد شب قدر و تقدیر امور در آن • منظور از اختیار بنی اسرائیل بر عالمین • روایتی در مورد عذاب دخان • احتجاج عليه پرستش بت ها و معبودهای زمینی • علم غیب اثری در جریان حوادث خارجی ندارد • اختلاف درجات مؤمنین و کافران با یکدیگر • روایاتی پیرامون کیفیت زندگی پیامبر • معنای این جمله که «اگر خدا را یاری کنید، خدا یاریتان میکند» • مقصود از اطاعت خدا و اطاعت رسول • شدت و ضعف در ایمان و ارتباط آن با شدت و ضعف در علم و عمل • روایاتی پیرامون ماجرای صلح حدیبیه • اختیارات غیبی و پیشگویی هایی که در سوره فتح آمده • آوردن گوسفند مسموم یک یهودیه برای پیامبر اسلام • معنای اخوّت و روایاتی در مورد اخوّت ایمانی • نهی از مسخره کردن یکدیگر، عیبجویی و بد زبانی • روایاتی دال بر اینکه غیبت از زنا شدیدتر است • علم خدا به انسان از طریق فرشتگان کاتب اعمال • آیتی که خداوند با عذاب قوم لوط و هلاکتشان بر جای گذاشت
ترجمۀ تفسیر المیزان ج 18
159دنيايى است كه اينان جمع مىكنند1.
رواياتى ديگر در ذيل برخى آيات گذشته
و در كافى به سند خود از سعيد بن مسيب روايت كرده كه گفت: من از على بن الحسين (علیه السلام) از كلام خداى عز و جل پرسيدم كه مىفرمايد: ﴿وَ لَوْ لاَ أَنْ يَكُونَ اَلنَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً﴾ فرمود منظورش از اين امت، امت محمد است كه اگر همه كفار و داراى يك مسلك نمىشدند ﴿لَجَعَلْنَا لِمَنْ يَكْفُرُ بِالرَّحْمَنِ...﴾2.
و در تفسير قمى به سند خود از يحيى بن سعيد از امام صادق (علیه السلام) روايت كرده كه در معناى جمله ﴿فَإِمَّا نَذْهَبَنَّ بِكَ﴾ فرمود: اگر تو را از مكه به مدينه هم ببريم، اراده كردهايم كه دوباره به مكه برگردانيم، و به وسيله على بن ابى طالب (علیه السلام) از اهل مكه انتقام بگيريم3.
و در الدر المنثور است كه عبد الرزاق، عبد بن حميد، ابن جرير، ابن منذر، و حاكم - وى حديث را صحيح دانسته - از قتاده روايت كردهاند كه در تفسير جمله ﴿فَإِمَّا نَذْهَبَنَّ بِكَ فَإِنَّا مِنْهُمْ مُنْتَقِمُونَ﴾ از انس نقل كرده كه گفت: رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) از دنيا رفت، و نقمت و عذاب به جاى گذاشت. تا آن جناب بود خداوند هيچ ناملايمى از امتش به وى ننمود تا از دنيا رفت، در حالى كه هيچ پيامبرى نبود مگر آنكه عذاب خدا را در امتش مىديد، مگر پيغمبر شما كه عذاب امتش را براى آيندهاش پيش بينى كرد، و در خواب ديد كه بعد از درگذشتش چه بر سر امتش مىآيد، و به همين جهت ديگر هرگز خندان و خوشحال ديده نشد تا از دنيا رفت4.
مؤلف: اين معنا از انس و نيز از على بن ابى طالب و از غير آن دو بطريقى ديگر نقل شده5.
و نيز در همان كتاب مىگويد: ابن مردويه از طريق محمد بن مروان، از كلبى، از ابى صالح، از جابر بن عبد اللَّه، از رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) روايت كرده كه در ذيل آيه ﴿فَإِمَّا نَذْهَبَنَّ بِكَ فَإِنَّا مِنْهُمْ مُنْتَقِمُونَ﴾ فرموده است: اين آيه در باره على بن ابى طالب نازل شده كه بعد از درگذشتم از ناكثين و قاسطين انتقام خواهد گرفت6.
- احتجاج، ج 1، ص 27.
- كافى، ج 2، ص 265.
- تفسير قمى، ج 2، ص 284.
- الدر المنثور، ج 6، ص 18.
- الدر المنثور، ج 6، ص 18.
- الدر المنثور، ج 6، ص 18.
