ترجمۀ تفسیر المیزان ج 17

بعضى‌¹ ديگر از مفسرين گفته‌اند: «ملك در اينجا به معناى قدرت و قهر است» و معناى آيه اين است كه: ما چارپايان را براى آنان خلق كرديم در نتيجه ايشان مسلط و قاهر بر آن چارپايان شدند ولى اين تفسير صحيح نيست، زيرا معناى تسلط و قهر از جمله بعدش كه مى‌فرمايد: ﴿وَ ذَلَّلْنَاهَا لَهُمْ﴾ استفاده مى‌شود و بنا به گفته مفسر مزبور بايد جمله مذكور تاكيد باشد، و حال آنكه هر جا امر دائر شد بين اين كه جمله‌اى را تاكيد بگيريم يا تاسيس، تاسيس بهتر است. 

﴿وَ ذَلَّلْنَاهَا لَهُمْ فَمِنْهَا رَكُوبُهُمْ وَ مِنْهَا يَأْكُلُونَ﴾ 

«تذليل» چارپايان براى انسان به اين معنا است كه خداوند اين حيوانات را براى انسآن‌ها رام و فرمانبردار كرده. اين همان تذليل و تسخير حيوان است براى انسان. و كلمه «ركوب» - به فتحه راء - به معناى مركب است، مانند: گاو و شتر كه بار آدمى را مى‌برد. و جمله‌ ﴿مِنْهَا يَأْكُلُونَ﴾ به معناى اين است كه: «من لحمها ياكلون - از گوشتش مى‌خورند». 

﴿وَ لَهُمْ فِيهَا مَنَافِعُ وَ مَشَارِبُ أَ فَلاَ يَشْكُرُونَ﴾ 

مراد از «منافع» هر انتفاعى است كه آدمى از مو، كرك، پشم و پوست حيوان و ساير منافع آن مى‌برد. و كلمه «مشارب» جمع «مشرب» است كه مصدر ميمى و به معناى «مشروب» است. و مراد از «مشروب» شير حيوانات است. و سخن در جمله‌ ﴿أَ فَلاَ يَشْكُرُونَ﴾ همان سخنى است كه: در تفسير جمله‌ ﴿وَ مَا عَمِلَتْهُ أَيْدِيهِمْ أَ فَلاَ يَشْكُرُونَ﴾ ايراد كرديم. 

و معناى آيات سه‌گانه اين است كه: آيا كفار نمى‌دانند كه ما به خاطر ايشان و به منظور تدبير امر زندگى ايشان در دنيا، چارپايانى از شتر و گاو و گوسفند خلق كرديم و نتيجه‌اش اين شد كه انسان مالك اين حيوانات گرديد، البته ملكيت به اين معنا، كه صحيح است براى او هر نوع تصرفى كه خواست در اين حيوانات بكند، و معارضى هم نداشته باشد. و ما اين حيوانات را براى ايشان رام و منقاد و مسخر آن‌ها نموديم، به طورى كه ياراى عصيان و چموشى نداشته باشند. در نتيجه بعضى از آن‌ها باربر و مركب ايشان شد و بعضى ديگر ماكول ايشان گشت، يعنى از گوشت آن‌ها استفاده مى‌كنند و منافع ديگرى هم از مو و پشم و پوست آن‌ها مى‌برند و از شير آن‌ها مى‌نوشند، آيا باز هم شكر خدا نمى‌گزارند كه چنين تدبير كاملى در حق آن‌ها به كار برده، تدبيرى كه كشف مى‌كند كه او پروردگار ايشان است و آيا باز هم از در شكر نعمت، او را عبادت نمى‌كنند؟