ترجمۀ تفسیر المیزان ج 17

كه سلخ در اين آيه به معناى بيرون كشيدن است، نه كندن. م

ؤيد اين معنا اين است كه: خداى تعالى در چند جا از كلام عزيزش از وارد شدن هر يك از روز و شب در دنبال ديگرى، تعبير به «ايلاج - داخل كردن» كرده، از آن جمله فرموده: ﴿يُولِجُ اَللَّيْلَ فِي اَلنَّهَارِ وَ يُولِجُ اَلنَّهَارَ فِي اَللَّيْلِ﴾¹ و وقتى وارد شدن روز بعد از شب، ايلاج و ادخال روز در شب باشد، قهرا آمدن شب به دنبال روز به طور ناگهانى نيز، اخراج روز از شب خواهد بود، البته هم آن ادخال اعتبارى است، و هم اين اخراج. 

و گويا ظلمت شب بر مردم احاطه كرده، و آنان را در برگرفته ناگهان روز اين روپوش را پاره مى‌كند و داخل ظلمت شده، نورش به تدريج همه مردم را فرا مى‌گيرد، و در هنگام غروب به ناگاه بار ديگر شب چون روپوشى روى مردم مى‌افتد، و ظلمتش همه آن جاهايى را كه نور روز گرفته بود، مى‌گيرد، پس در حقيقت در اين تعبير نوعى استعاره به كنايه به كار رفته است. 

و شايد همين وجهى كه ما براى آيه ذكر كرديم كافى باشد، و احتياجى به نقل بحث‌هاى طولانى كه ديگران در معناى «سلخ نهار از ليل» و سپس ناگهان رسيدن شب، ايراد كرده‌اند نباشد. 

معناى آيه: ﴿وَ اَلشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا﴾ 

﴿وَ اَلشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا ذَلِكَ تَقْدِيرُ اَلْعَزِيزِ اَلْعَلِيمِ﴾ 

«جريان شمس» همان حركت آن است، و لام در جمله «لمستقر لها» به معناى «الى - به سوى» و يا براى «غايت - تا» مى‌باشد. و كلمه «مستقر» مصدر ميمى و يا اسم زمان و يا اسم مكان است. 

و معناى آيه اين است كه: خورشيد به طرف قرار گرفتن خود حركت مى‌كند و يا تا آنجا كه قرار گيرد حركت مى‌كند، يعنى تا سرآمدن اجلش، و يا تا زمان استقرار، و يا محل استقرارش حركت مى‌كند. 

حال ببينيم معناى جريان و حركت خورشيد چيست؟ از نظر حس اگر حساب كنيم، حس آدمى براى آفتاب اثبات حركت مى‌كند، حركتى دورانى پيرامون زمين، و اما از نظر بحثهاى علمى قضيه درست به عكس است. يعنى خورشيد دور زمين نمى‌چرخد، بلكه زمين به دور خورشيد مى‌گردد. و نيز اثبات مى‌كند كه: خورشيد با سياراتى كه پيرامون آنند به سوى ستاره «نسر ثابت» حركتى انتقالى دارند.