ترجمۀ تفسیر المیزان ج 16

آن، منافات ندارد مانند آيه‌ ﴿وَ مَا مَنَعَنَا أَنْ نُرْسِلَ بِالْآيَاتِ إِلاَّ أَنْ كَذَّبَ بِهَا اَلْأَوَّلُونَ﴾¹.

﴿يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذَابِ وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكَافِرِينَ يَوْمَ يَغْشَاهُمُ اَلْعَذَابُ...﴾ 

تكرار كلمه‌ ﴿يَسْتَعْجِلُونَكَ﴾ براى اين است كه بر كمال جهل و نادانى كفار و تباهى فهمشان دلالت كند، و بفهماند كه استعجال آنان، استعجال به امرى است كه به طور قطع خواهد آمد، و به هيچ وجه دروغ نمى‌شود، چون كيفر اعمالشان است. و كيفر اعمال از صاحب عمل جدا شدنى نيست.

كلمه «يغشيهم» از «غشاوت» و «غشايت» است، و اين دو كلمه به معناى پوشاندن به طور احاطه است، و «يوم» در جمله‌ ﴿يَوْمَ يَغْشَاهُمُ﴾، ظرف براى كلمه «محيطة» است، و بقيه الفاظ آيه روشن است.

بحث روايتى [رواياتى در ذيل آيه: ﴿إِنَّ اَلصَّلاَةَ تَنْهىَ عَنِ اَلْفَحْشَاءِ وَ اَلْمُنْكَرِ وَ لَذِكْرُ اَللَّهِ أَكْبَرُ﴾]

در مجمع البيان در ذيل آيه‌ ﴿وَ مَا يَعْقِلُهَا إِلاَّ اَلْعَالِمُونَ﴾ مى‌گويد: واحدى به سند خود از جابر روايت كرده كه گفت: رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) اين آيه را تلاوت كرد، و سپس فرمود: منظور از «عالمون»، آن كسانى هستند كه وظايف را از خدا الهام مى‌گيرند و به طاعات او عمل و از سخط او اجتناب مى‌كنند².

و در همان كتاب در ذيل آيه‌ ﴿إِنَّ اَلصَّلاَةَ تَنْهىَ عَنِ اَلْفَحْشَاءِ وَ اَلْمُنْكَرِ﴾، مى‌گويد: انس بن مالك از رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) روايت كرده كه فرمود: كسى كه نمازش او را از فحشاء و منكر باز ندارد، جز دورتر شدن از خدا اثرى برايش ندارد³.

مؤلف: اين روايت را الدر المنثور هم از عمران بن حصين، و ابن مسعود، و ابن عباس، و ابن عمر، از رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) روايت كرده‌⁴، و نيز قمى در تفسير خود آن را از آن حضرت (نام آن حضرت را نبرده) بدون ذكر سند، روايت كرده‌⁵.

و نيز در مجمع البيان از رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) روايت كرده كه