ترجمۀ تفسیر المیزان ج 16

باشد.

﴿إِنَّا مُنَجُّوكَ وَ أَهْلَكَ إِلاَّ اِمْرَأَتَكَ كَانَتْ مِنَ اَلْغَابِرِينَ﴾ يعنى ما تو و خانواده‌ات را نجات خواهيم داد، مگر همسرت را كه از باقى‌ماندگان خواهد بود، يعنى باقى‌ماندگان در عذاب. و اين جمله علت نداشتن ترس و اندوه را بيان مى‌كند.

﴿إِنَّا مُنْزِلُونَ عَلىَ أَهْلِ هَذِهِ اَلْقَرْيَةِ رِجْزاً مِنَ اَلسَّمَاءِ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ﴾ 

اين آيه بيان است براى جمله‌ ﴿إِنَّا مُنَجُّوكَ وَ أَهْلَكَ﴾ و مى‌فرمايد: غير از تو و خانواده‌ات آنچه در قريه هست به خاطر فسقهايى كه مى‌كردند، دچار عذابى مى‌شوند كه ما آن را از آسمان نازل خواهيم كرد. و كلمه «رجز» به معناى عذاب است.

﴿وَ لَقَدْ تَرَكْنَا مِنْهَا آيَةً بَيِّنَةً لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ﴾ 

ضمير مؤنث در «منها» به قريه برمى‌گردد، و «ترك» به معناى باقى گذاشتن است، و معنايش اين است كه: ما از اين قريه تنها علامتى روشن باقى گذاشتيم، براى مردمى كه تعقل دارند، تا از ديدن آن عبرت گيرند و از خدا بترسند، و آن علامت همان آثار و خرابه‌هايى است كه بعد از نزول عذاب از قريه باقى مى‌ماند. و ليكن امروز معلوم نيست كه آن آثار كجا است. و چه بسا گفته مى‌شود كه: «بعد از جريان هلاكت آنان، آب دريا آن شهر را گرفت، و آن دريا همان بحر لوط است». و ليكن از ظاهر آيه - بطورى كه ملاحظه مى‌كنيد - برمى‌آيد كه آثار اين شهر در زمان نزول آيات مورد بحث معروف بوده، و از اين ظاهرتر اين جمله است كه در سوره حجر در باره همين آثار صراحتا فرموده: ﴿وَ إِنَّهَا لَبِسَبِيلٍ مُقِيمٍ﴾¹ و در سوره صافات آيه 138 فرموده: ﴿وَ إِنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِمْ مُصْبِحِينَ وَ بِاللَّيْلِ أَ فَلاَ تَعْقِلُونَ﴾².

﴿وَ إِلىَ مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْباً فَقَالَ يَا قَوْمِ اُعْبُدُوا اَللَّهَ وَ اُرْجُوا اَلْيَوْمَ اَلْآخِرَ وَ لاَ تَعْثَوْا فِي اَلْأَرْضِ مُفْسِدِينَ﴾

در اين آيه حكايت مى‌كند كه شعيب مردم را به عبادت خدا، يعنى به توحيد مى‌خواند، و اينكه به معاد معتقد شوند، چون رجاى آخرت همان اعتقاد به معاد است، و اينكه در زمين فساد نكنند، و - به طورى كه بعضى‌³ از مورخين در تاريخ قوم مدين گفته‌اند - عمده‌ترين فسادانگيزى آنان در زمين عبارت بوده از كمفروشى و خيانت در كيل و وزن.