
ترجمۀ تفسیر المیزان ج 14
جلد چهاردهم کتاب تفسیر المیزان، شامل ترجمه و بیان کامل سورههای مریم، طه، انبیاء و حج است. در جلد چهاردهم تفسیر المیزان، علامه طباطبایی، ابتدا با بیان آیات آغازین سوره مریم، هدف این سوره را بشارت و انذار مردم به بيان داستان زكريا، يحيى و مريم (عليهم السلام) و تقسيم مردم به سه دسته عنوان میکند. در ادامه نیز، پس از بیان آیات این سوره، وارد بیان سوره طه میشود. سورهای که با بیان داستانهایی، به هلاكت طاغيان و تكذيب كنندگان آيات خدا منتهى مىشود، و آينده انسان از احوال قيامت و مواقف آن و حال نكبت بار مجرمين، و خسران ظالمين را یادآوری میکند. سوره انبیاء نیز، گفتگو پيرامون مساله نبوت است كه مساله توحيد و معاد را زير بناى آن قرار داده و در آن بیش از بشارت، تهدید و وعید آمده است. سوره حج، مشركين را مخاطب قرار داده، اصول دين و انذار و تخويف را به ايشان خاطر نشان مىسازد. اين سوره سياقى دارد كه از آن بر مىآيد مشركين هنوز شوكت و نيرويى داشتهاند و از آن سمت نیز، مؤمنین جمعیتی بودهاند که اجتماعشان به تازگی تشکیل شده و روی پای خود ایستاده و مختصر عده و شوکتی بدست آوردهاند. برخی از مهم ترین بحث های مطرح شده در جلد چهاردهم تفسیر المیزان به شرح زیر است: • داستان زکریا و داستان یحیی در قرآن و انجیل • داستان ادریس پیامبر و سرگذشت او • اسماء حسنی و اختصاص آن به پروردگار • توضیحاتی در مورد تکلّم خدا با حضرت موسی • مقصود از اینکه در مورد قیامت فرمود:« نزدیکست پنهانش بدارم» • تفضّلات خدا به حضرت موسی در نجات یافتن از مصر و ازدواج با دختر شعیب • روایتی در نفی رؤیت خدای تعالی • بیان حال و وصف ملائکه • یادآوری معاد و تهدید مشرکین به عذاب جاودان • منافع دنیوی و اخروی حج • حکمت قربانی کردن برای خدا • فرق بین «نبوت» و «رسالت» • چند روایت درباره اذن قتال و تشریع جهاد
ترجمۀ تفسیر المیزان ج 14
158رواياتى در ذيل آيه: ﴿إِنَّ اَلَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا اَلصَّالِحَاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ اَلرَّحْمَنُ وُدًّا﴾ و نزول آن در باره امير المؤمنين (عليه السلام)
و در تفسير قمى به سند خود، از ابى بصير، از امام صادق (علیه السلام) روايت كرده كه گفت: از آن جناب از آيه ﴿إِنَّ اَلَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا اَلصَّالِحَاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ اَلرَّحْمَنُ وُدًّا﴾ پرسيدم، فرمود: يعنى خدا براى آنان محبت و ولايت امير المؤمنين را قرار مىدهد، و اين همان ودى است كه خدا در اين آيه وعده داده است1.
مؤلف: اين روايت را كافى به سند خود از ابى بصير از آن جناب روايت كرده2.
و در الدر المنثور است كه ابن مردويه و ديلمى، از براء، روايت كردند كه گفت: رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) به على فرموده، بگو: «اللهم اجعل لى عندك عهدا، و اجعل لى عندك ودا، و اجعل لى فى صدور المؤمنين مودة» بعد از اين جريان، خداى تعالى اين آيه را فرستاد: ﴿إِنَّ اَلَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا اَلصَّالِحَاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ اَلرَّحْمَنُ وُدًّا﴾ ، آنگاه اضافه كرد كه اين آيه در حق على نازل شده3.
و در همان كتاب است كه طبرانى و ابن مردويه از ابن عباس روايت كردهاند كه گفت: اين آيه در باره على بن ابى طالب نازل شده، كه مىفرمايد: ﴿إِنَّ اَلَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا اَلصَّالِحَاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ اَلرَّحْمَنُ وُدًّا﴾ و فرمود: مقصود از «ود» محبت در قلوب مؤمنين است4.
و در مجمع البيان در ذيل آيه مورد بحث گفته كه در آن چند قول است: يكى اينكه در باره على (علیه السلام) نازل شده، هيچ مؤمنى نيست مگر آنكه در قلبش محبت على (علیه السلام) هست. اين از ابن عباس رسيده و در تفسير ابى حمزه ثمالى آمده كه: امام ابو جعفر (علیه السلام) از رسول خدا برايم روايت كرد كه به على (علیه السلام) فرمود: بگو «اللهم اجعل لى عندك عهدا، و اجعل لى فى قلوب المؤمنين ودا» ، امام امير المؤمنين (علیه السلام) اين دعا را خواند، دنبالش خداى تعالى اين آيه را نازل كرد، و نظير اين روايت از جابر بن عبد الله نيز روايت شده5.
مؤلف: صاحب روح المعانى گفته: ظاهر اين است كه آيه بنابراين روايات در مدينه نازل شده باشد6 ليكن خواننده عزيز متوجه است كه هيچ يك از اين احاديث دلالت ندارد بر
- تفسير قمى، ج 2، ص 57.
- اصول كافى، ج 1، ص 431 ح 90
- الدر المنثور، ج 4، ص 287.
- الدر المنثور، ج 4، ص 287.
- مجمع البيان، ج 3، ص 532.
- روح المعانى، ج 16، ص 143.
