ترجمۀ تفسیر المیزان ج 14

رواياتى در باره مقصود از حشر متقين الى الرحمن وفدا

و در محاسن برقى به سند خود از حماد بن عثمان و غير او از امام صادق (علیه السلام) روايت كرده كه در معناى كلام خداى عز و جل‌ ﴿يَوْمَ نَحْشُرُ اَلْمُتَّقِينَ إِلَى اَلرَّحْمَنِ وَفْداً﴾ فرموده: سوار بر اسبان نجيب محشور مى‌شوند¹.

و در تفسير قمى به سند خود از عبد الله بن شريك عامرى، از امام صادق (علیه السلام) روايت كرده كه فرمود: امير المؤمنين (علیه السلام) از رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) تفسير آيه‌ ﴿يَوْمَ نَحْشُرُ اَلْمُتَّقِينَ إِلَى اَلرَّحْمَنِ وَفْداً﴾ را پرسيد، حضرت فرمود: يا على «وفد» جز بر سوارگان اطلاق نمى‌شود، و مردانى كه مورد نظر اين آيه است، مردانى هستند كه تقوى پيشه كردند، و خداى عز و جل ايشان را دوست داشت و اختصاص به خود داد و از اعمالشان راضى شد، و بدين جهت نام متقين بر آنان نهاد...².

مؤلف: آنگاه قمى روايتى طولانى نقل مى‌كند كه رسول خدا در آن جزئيات بيرون آمدن متقين از قبور، و سوار شدن بر ناقه‌هاى بهشتى، و حركتشان به سوى بهشت، و داخل شدن و تنعمشان را به آنچه از نعمتهاى آن روزى شده‌اند، بيان فرموده است‌³.

و در الدر المنثور است كه ابن مردويه از على (علیه السلام) از رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) روايت كرده كه در ذيل اين آيه فرمود: بدانيد كه به خدا سوگند با پاى خود محشور نمى‌شوند، و هيچ كس سوقشان نمى‌دهد، بلكه برايشان از بهشت ناقه‌هايى مى‌آورند كه نظير آن‌ها را خلايق نديده است، جهازشان از طلا، و مهارشان از زبرجد، بر آن مى‌نشينند تا درب بهشت را بكوبند⁴

مؤلف: و نيز اين معنا از ابن ابى الدنيا، و ابن ابى حاتم، ابن مردويه، از طرق چندى، از على (علیه السلام) از رسول خدا رسول خدا روايت شده كه در حديثى طولانى، طرز سوار شدن متقين و حركت به سوى بهشت و داخل شدن و استقرارشان در آن، و تنعم به نعمتهاى آن را بيان فرموده، و در همان كتاب حديث را از عده‌اى از ارباب جوامع از على (علیه السلام) آورده است‌⁵.