
ترجمۀ تفسیر المیزان ج 13
جلد سیزدهم کتاب تفسیر المیزان، شامل ترجمه و بیان کامل سورههای اسراء و کهف است. در جلد سیزدهم تفسیر المیزان، علامه طباطبایی، در ابتدای بیان سوره اسراء بیان میکند که اين سوره پيرامون مساله توحيد و تنزيه خداى تعالى از هر شريكى است. پس از بیان آیات این سوره، ایشان وارد تفسیر و بیان سوره کهف میشود. سوره ای که با انذار و تبشير، انسان را به اعتقاد به حق و عمل صالح دعوت مىكند. همچنین در این سوره مساله نفى فرزند داشتن خدا مورد عنايت و توجه زيادى واقع شده است. علاوه بر این، دور از منطق نیست که بگوییم غرض از نزول اين سوره بيان سه داستان عجيب است كه در قرآن كريم جز در اين سوره ذكر نشده، يكى قصه اصحاب كهف و ديگرى داستان حضرت موسى و حضرت خضر، و سوم حكايت ذى القرنين، و آن گاه از اين سه داستان در غرض سوره كه اثبات نفى شريك و تشويق بر تقوى و ترس از خدا است استفاده كند. برخی از مهم ترین بحث های مطرح شده در این جلد به شرح زیر است: • دو بار هلاک شدن و سرکوب بنی اسرائیل در اثر دو بار فساد بر روی زمین • نیکی به والدین، از جمله مهمترین واجبات پس از توحید • نهی از افراط و تفریط، تکبر، فرزند کشی در اثر فقر و نهی شدید از زنا کاری • روایاتی در مورد تسبیح موجودات و سفارش به مدارا با حیوانات • روایاتی از شرکت شیطان در اموال و اولاد مردم • برتری انسان از ملائکه • ترتیب سورههای قرآن کریم • مضامین داستان اصحاب کهف • از یاد بردن قیامت سبب فساد اعمال • داستان ملاقا ت و گفتگوی حضرت موسی با حضرت خضر • ادب و تواضع فراوان حضرت موسی در برابر حضرت خضر • ساختن سد بوسیله ذوالقرنین • بحث قرآنی و تاریخی پیرامون داستان ذوالقرنین در چند فصل • معرفی زیانکارترین زیانکاران
ترجمۀ تفسیر المیزان ج 13
136خرج اقتصاد و ميانه روى را رعايت كرده است1.
و در همان كتاب از ابى بصير از آن جناب روايت كرده كه در تفسير اين جمله فرموده است: «تبذير» آن است كه انسان هر چه دارد بدهد آن وقت خودش دست روى دست بگذارد و محتاج گردد، پرسيدم اين تبذير تبذير در حلال نيست؟ فرمود: چرا2.
و در تفسير قمى مىگويد: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «محسورا» به معناى برهنه و عريان است3.
رواياتى در باره اجتناب از افراط و تفريط در انفاق در ذيل آيه: ﴿وَ لاَ تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلىَ عُنُقِكَ...﴾
و در كافى به سند خود از عجلان روايت مىكند كه گفت وقتى در حضور حضرت صادق (علیه السلام) بودم، سائلى آمد حضرت برخاست و از ظرفى كه خرما داخل آن بود دو مشتش را پر كرد و به سائل داد، چيزى نگذشت كه سائل ديگرى آمد، دو مشتى هم به او داد، آنگاه سومى آمد به او ندا داد و فرمود: «الله رازقنا و اياكم - خدا روزى ده ما و شما است».
آنگاه فرمود: رسول خدا چنين بود كه احدى از او چيزى از مال دنيا نمىخواست مگر آنكه به او مىداد، زنى فرزند خود را نزد آن جناب فرستاد و به او سپرد اگر رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) گفت چيزى ندارم بگو پيراهنت را بده كه ما در خانه چيزى نداريم، حضرت پيراهنش را در آورد و به سويش انداخت، و در نسخه ديگرى آمده، به او داد، و خدا آن حضرت را اين چنين تاديب كرد كه ﴿لاَ تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلىَ عُنُقِكَ وَ لاَ تَبْسُطْهَا كُلَّ اَلْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسُوراً﴾ آنگاه حضرت فرمود: «احسار» به معناى فقر و ندارى است4.
مؤلف: اين روايت را عياشى هم در تفسير خود از عجلان از آن جناب نقل كرده5 و داستان رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) را قمى هم در تفسير خود6 و همچنين در المنثور7 از ابن ابى حاتم از منهال بن عمرو و از ابن جرير طبرى از ابن مسعود آوردهاند.
و در كافى به سند خود از مسعدة بن صدقه از ابى عبد الله (علیه السلام) روايت كرده كه فرمود: خداوند در اين آيه رسول خدا را تعليم مىدهد كه چطور بايد انفاق كند، و داستانش
- تفسير عياشى، ج 2، ص 288، ح 55.
- تفسير عياشى، ج 2، ص 288، ح 4.
- تفسير قمى، ج 2، ص 19.
- فروع كافى، ج 4، ص 55، ح 7.
- تفسير عياشى، ج 2، ص 289، ح 59.
- تفسير قمى، ج 2، ص 18.
- الدر المنثور، ج 4، ص 178.
