ترجمۀ تفسیر المیزان ج 13

مى‌افكنيم تا نفهمند و در گوشهايشان كرى ايجاد مى‌كنيم تا نشنوند،و جمله‌ ﴿نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَسْتَمِعُونَ﴾ ناظر و دليل كر كردن است. و جمله‌ ﴿وَ إِذْ هُمْ نَجْوىَ﴾ ناظر به پرده افكندن بر دلها است.

و معناى مجموع آن دو چنين مى‌شود: «ما به گوشهاى ايشان كه با آن به تو گوش مى‌دهند داناتريم، و به دلهاى ايشان كه با آن به كار تو مى‌نگرند عالم‌تريم، و چگونه عالم‌تر نباشيم و حال آنكه آفريدگار و مدبر آنها مائيم، پس ما به آنچه كه با آن گوش مى‌دهند يعنى به گوشهايشان در حين گوش دادن عالم‌تريم و همچنين به دلهاشان در آن هنگام كه با هم به حالت نجوى و در گوشى حرف مى‌زنند، و از ترس صدا بلند نمى‌كنند داناتريم كه ظالمين ايشان بعد از بيخ گوشيها حرف زدن، در آخر رأى مى‌دهند و مى‌گويند شما مسلمانان جز مردى جادو شده را پيروى نمى‌كنيد، و همين خود مصداق اين است كه اينها حق را نفهميده‌اند». 

اين آيه اشعار و بلكه دلالت دارد بر اينكه مشركين نزد وى نمى‌آمدند تا قرآن به گوششان نخورد، چون از ملامت هم مسلكان خود مى‌ترسيدند، و اگر نزد آن جناب مى‌آمدند پنهانى بوده و حتى اگر يكى از ايشان فرد ديگرى را در حال استماع قرآن مى‌ديده آهسته او را ملامت مى‌كرده، زيرا مى‌ترسيده كه رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) و مؤمنين پى ببرند و بفهمند كه اين افراد دشمنند بعضى به بعضى مى‌گفتند پيروى نمى‌كند مگر مردى جادو شده را، و بر طبق همين بيان رواياتى در شان نزول آيه مورد بحث آمده و به زودى آن روايات را در بحث روايتى آينده ان شاء الله ايراد خواهيم نمود.

﴿اُنْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوا لَكَ اَلْأَمْثَالَ فَضَلُّوا فَلاَ يَسْتَطِيعُونَ سَبِيلاً﴾. 

كلمه «مثل» به معناى وصف و ضرب المثل بيان صفات است و معناى آيه روشن است، و اين نكته را افاده مى‌كند كه مشركين كارشان به جايى رسيده كه ديگر اميدى به ايمان آوردنشان نيست هم چنان كه در جاى ديگر فرموده‌ ﴿سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لاَ يُؤْمِنُونَ﴾¹.

﴿وَ قَالُوا أَ إِذَا كُنَّا عِظَاماً وَ رُفَاتاً أَ إِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقاً جَدِيداً﴾. 

در مجمع البيان مى‌گويد: شكسته و پوسيده هر چيزى را «رفات» مى‌گويند و اين صيغه، يعنى صيغه فعال بيشتر در هر چيزى كه شكسته و خرد شده باشد به كار مى‌رود، گفته