ترجمۀ تفسیر المیزان ج 12

اَلدَّرْكِ اَلْأَسْفَلِ مِنَ اَلنَّارِ﴾ ¹و همچنين آياتى ديگر.

مؤيد اين احتمال فقره دوم آيه مورد بحث است كه مى‌فرمايد: «﴿لِكُلِّ بَابٍ مِنْهُمْ جُزْءٌ مَقْسُومٌ﴾ از ايشان براى هر درى قسمتى است تقسيم شده» چون ظاهر آن اين است كه خود جزء تقسيم شده بر درها است، و اين وقتى معناى صحيح مى‌دهد كه «باب» به معناى طبقه باشد نه در ورودى. و اما اينكه بعضى‌² كلمه‌ ﴿جُزْءٌ مَقْسُومٌ﴾ را به معناى «طائفه معين و مفروز» ³گرفته‌اند تفسير موهونى است كه وهنش بر همه روشن است.

و بنابراين، معناى «هفت در داشتن جهنم» اين مى‌شود كه هفت نوع عذاب دارد، و هر نوع آن به مقتضاى واردين براى خود چند قسم دارد. و اين مطلب خالى از دلالت بر اين معنا نيست كه گناهانى كه مستوجب آتش است هفت قسم، و طرقى كه آدمى را به هر يك از آن گناهان مى‌كشاند نيز چند قسم است، و در صورتى كه آيه شريفه چنين دلالتى داشته باشد مؤيد رواياتى خواهد بود كه در باره طبقه‌بندى عذابهاى دوزخ آمده، و به زودى از نظر خوانندگان گرامى مى‌گذرد - ان شاء الله تعالى.

﴿إِنَّ اَلْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ اُدْخُلُوهَا بِسَلاَمٍ آمِنِينَ﴾ .

يعنى ايشان مستقر در بهشت‌ها و چشمه‌سارهايند. (به ايشان گفته مى‌شود) بدانجا درآييد با سلامى وصف ناپذير، سلامى كه نمى‌توان كنه وصفش را بيان نمود، درآييد در حالى كه از هر شر و ضررى ايمن هستيد.

«متقين» در آيه: ﴿إِنَّ اَلْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ...﴾ اعم از «مخلصين» در آيه: ﴿إِلاَّ عِبَادَكَ مِنْهُمُ اَلْمُخْلَصِينَ﴾ است‌

خداى سبحان بعد از آنكه قضاى رانده شده خود را در باره ابليس و گمراهان پيرو او بيان نمود، اينك در اين آيه قضاى رانده شده‌اش را در باره متقين بيان مى‌فرمايد، و از آنجا كه در كلام رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) تقوى به ورع و پرهيز از محرمات خدا تفسير شده و در كلام خداى تعالى هم، متقين را مكرر به بهشت بشارت داده، نتيجه مى‌گيريم كه متقين اعم از مخلصين‌اند.

و اينكه بعضى‌⁴ گفته‌اند كه «هيچ شبهه‌اى نيست در اينكه سياق دلالت دارد بر اينكه متقين در اين آيه همان مخلصين آيه قبل هستند، و اين حمل مطلق بر فرد كامل آن مى‌شود» صحيح نيست، زيرا وقتى صحيح است كه مقصود از «عباد» در جمله ﴿إِنَّ