ترجمۀ تفسیر المیزان ج 12
جلد دوازدهم کتاب تفسیر المیزان، شامل ترجمه و بیان کامل سورههای ابراهیم، حجر و نمل است. در جلد دوازدهم تفسیر المیزان، علامه طباطبایی، در ابتدای بیان سوره ابراهیم، با استفاده از آیات 1 تا 5 این سوره بیان میکند که این سوره با ذکر و بیان غرض از رسالت و فرستادن قرآن، افتتاح شده و در کل نیز پیرامون اوصاف قرآنی است که بر پیغبر نازل شده است. در بیان سوره حجر نیز ایشان میفرمایند که این سوره پيرامون استهزاء كفار به رسول خدا (ص) سخن مىگويد كه نسبت جنون به آن جناب داده و قرآن كريم را هذيان ديوانگان خوانده بودند. همچنین در بیان مفاد کلی سوره نحل نیز عنوان میکنند که این سوره برای خبر دادن به نزدیک شدن امر الهی یعنی غلبه دین حق بر کفار و همچنین اینکه دین حق از خدا است پس واجب است دین دیگری تشریع نشود، نازل شده است. برخی از مهم ترین بحث های مطرح شده در جلد دوازدهم تفسیر المیزان به شرح زیر است: • معنای جمله حضرت موسی که فرمود: اگر شما و تمامی اهل زمین کافر شوید خدا غنی و حمید است • روایاتی در مورد شکر نعمت • سخن شیطان با پیروان خود در قیامت • بیان اینکه شیطان بر مردم تسلطی ندارد و صرفا دعوت به گناه میکند • بیزاری جستن شیطان از پیروان خود در قیامت • روایاتی در مورد سوال قبر • گفتاری در چند فصل پیرامون مصونیّت قرآن از تحریف • نظام خلقت بدون حیات و موت • معنای اینکه جهنم هفت در دارد • روایاتی در مورد نفخ روح در کالبد حضرت آدم • اعتقاد به معاد لازمه توحید کامل است • روایتی در مورد سلطنت و قدرت نامحدود خدا • بیان اینکه قیامت از غیب های آسمان ها و زمین است • در عذاب ظالمان در آخرت تخفیف و تأخیری نیست • معنای اینکه قرآن بیان همه چیز است • معنای مهر زدن خدا بر دل ها و گوش ها دیدگان کفّار • بیان مراد از اینکه حضرت ابراهیم یک امّت بود • معنای «حکمت»، «موعظه» و «مجادله»
مرتب سازی:
ترجمۀ تفسیر المیزان ج 12
71درخت (نيك) مثل زده و تشبيه كرده است و اين همان معناى «اتخذ كلمة طيبة كشجرة...» است.
و اين كه فرمود: «اصلها ثابت» معنايش اين است كه: ريشهاش در زمين جاى گرفته و با عروق خود در زمين پنجه زده است و اينكه فرمود: ﴿وَ فَرْعُهَا فِي اَلسَّمَاءِ﴾ معنايش اين است كه شاخههايى كه متفرع بر اين ريشه هستند، از قسمت بالا از آن جدا شدهاند، و «آسمان» در لغت عرب، به معناى هر بلندى و سايهبان است و جمله ﴿تُؤْتِي أُكُلَهَا كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا﴾ يعنى همواره و در هر زمان به اذن خدا ميوهاش را مىچينى، و نهايت درجه بركت يك درخت اين است كه در تمام دوران سال و تا ابد، در هر لحظه ميوه بدهد.
موارد اختلاف مفسرين در بيان معنى و مفاد مفردات آيه فوق الذكر
مفسرين در اين آيه شريفه از چند جهت اختلاف كردهاند:
اول اينكه: مقصود از كلمه «طيبة» چيست؟ يكى1 گفته: شهادت به وحدانيت خدا است. يكى گفته2: ايمان است. يكى گفته3: قرآن است، يكى4 ديگر گفته: تسبيح و تنزيه است. يكى5 گفته: مطلق ثناى بر خداست. يكى6 گفته: هر سخن خيرى است. بعضى7 گفتهاند: همه طاعتها است. يكى8 هم گفته: مؤمن است.
دوم اينكه: مقصود از ﴿كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ﴾ چيست؟ يكى گفته9، درخت خرما است، كه اين قول بيشتر مفسرين است، ليكن ديگرى10 گفته: درخت جوز هندى است. يكى گفته11: هر درختى است كه ميوه پاكيزه دهد، از قبيل انجير و انگور و انار، و بعضى12
- فخر رازى، ج 19، ص 120. به نقل از ابن عباس.
- مجمع البيان، ج 6، ص 312.
- روح البيان، ج 4، ص 414.
- كشاف، ج 2، ص 553.
- روح البيان، ج 4. ص 414.
- الدر المنثور، ج 4، ص 78، نقل از ابن جرير و او از عكرمه.
- مجمع البيان، ج 6، ص 312،
- كشاف، ج 2، ص 553، به نقل از رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) و تفسير طبرى، ج 13، ص 136، به نقل از ابن عباس.
- فخر رازى، ج 19، ص 120.
- روح المعانى، ج 13، ص 214، به نقل از ابن مردويه و او از ابن عباس.
- كشاف، ج 2، ص 553.
- مجمع البيان، ج 6، ص 312.