ترجمۀ تفسیر المیزان ج 12

و در تفسير قمى در ذيل آيه «و جعلنا لكم فيها معايش» از معصوم نقل كرده كه فرمود: يعنى براى هر نوع حيوانى معيشت معينى تقدير كرديم‌¹.

و در همان كتاب در روايت ابى الجارود از حضرت باقر (علیه السلام) در ذيل جمله‌ ﴿وَ أَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ شَيْ‌ءٍ مَوْزُونٍ﴾ چنين آورده: خداى تعالى در كوه‌ها طلا و نقره و گوهر و مس و روى و آهن و قلع و سرمه و زرنيخ و نظائر آن را قرار داده كه جز با وزن كردن مورد معامله واقع نمى‌شود².

مؤلف: جا دارد اين روايت بر بيان بعضى مصاديق آن حمل شود، علاوه بر اينكه هم در سندش ضعف هست و هم در متنش.

و در كتاب روضة الواعظين ابن فارسى است كه از جعفر بن محمد از پدرش از جدش (علیه السلام) روايت شده كه آن جناب فرموده: در عرش تمثال تمامى مخلوقات برى و بحرى عالم هست. آن گاه امام جعفر بن محمد فرموده: اين است تاويل آيه‌ ﴿وَ إِنْ مِنْ شَيْ‌ءٍ إِلاَّ عِنْدَنَا خَزَائِنُهُ...﴾ ³.

و در معانى الاخبار به سند خود از مقاتل بن سليمان روايت كرده كه گفت امام صادق (علیه السلام) فرمود: وقتى موسى از كوه طور بالا رفت، پروردگارش را ندا داد و عرضه داشت: «پروردگارا خزائن خودت را به من نشان بده» .خطاب آمد اى موسى خزائن من اين است كه وقتى چيزى را بخواهم مى‌گويم «كن» آن چيز موجود مى‌شود⁴.

و در الدر المنثور است كه بزار و ابن مردويه - در كتاب العظمة - از ابى هريره روايت كرده‌اند كه گفت رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) فرموده: خزائن خدا كلام خداست، وقتى چيزى را اراده كند مى‌گويد «كن» و او موجود مى‌شود⁵.

مؤلف: اين سه روايت اخير بيان گذشته ما را تاييد مى‌كند. و منظور از كلمه «كن» كلمه ايجاد است كه همان وجود اشياء مى‌باشد. و نيز اين، تاييد مى‌كند نظريه ما را كه گفتيم كلمه «شى‌ء» در آيه شريفه تمامى موجودات را شامل مى‌شود و مخصوص به موجودى معين نيست، و مى‌رساند كه صحابه و اهل عصر نزول قرآن نيز همين عموميت را مى‌فهميدند، هم چنان كه اين عموميت را روايت الدر المنثور از ابن ابى