ترجمۀ تفسیر المیزان ج 11

جمله‌ ﴿وَ كَذَلِكَ نَجْزِي اَلْمُحْسِنِينَ﴾ هم اشاره به همين معنا است، چون دلالت مى‌كند بر اينكه اين حكم و اين علم كه به يوسف داده شد موهبتى ابتدايى نبود، بلكه به عنوان پاداش به وى داده شد، چه او از نيكوكاران بود.

و بعيد نيست كه از جمله مذكور نيز استفاده كرد كه خداوند از اين علم و حكم به همه نيكوكاران مى‌دهد، البته هر كسى به قدر نيكوكاريش، و چگونه چنين نباشد با اينكه آيه‌ ﴿يَا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا اِتَّقُوا اَللَّهَ وَ آمِنُوا بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ نُوراً تَمْشُونَ بِهِ﴾¹ و نيز آيه‌ ﴿أَ وَ مَنْ كَانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْنَاهُ وَ جَعَلْنَا لَهُ نُوراً يَمْشِي بِهِ فِي اَلنَّاسِ﴾² به اين معنا تصريح دارد.

نكته‌اى كه باقى مانده اين است كه: علم مورد گفتگو شامل آن پيش‌بينى‌هايى كه آنها را از تاويل احاديث خوانده بوديم مى‌شود، براى اينكه آيه‌ ﴿حُكْماً وَ عِلْماً﴾ واقع شده ميان آيات سابق كه مى‌فرمود: ﴿وَ لِنُعَلِّمَهُ مِنْ تَأْوِيلِ اَلْأَحَادِيثِ﴾ و بين آن آيه‌اى كه كلام يوسف به رفيق زندانيش را در زندان حكايت مى‌كند كه گفت: ﴿ذَلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِي رَبِّي﴾ دقت بفرماييد.

معناى مراوده در جمله: ﴿وَ رَاوَدَتْهُ اَلَّتِي هُوَ فِي بَيْتِهَا﴾

﴿وَ رَاوَدَتْهُ اَلَّتِي هُوَ فِي بَيْتِهَا عَنْ نَفْسِهِ وَ غَلَّقَتِ اَلْأَبْوَابَ وَ قَالَتْ هَيْتَ لَكَ قَالَ مَعَاذَ اَللَّهِ إِنَّهُ رَبِّي أَحْسَنَ مَثْوَايَ إِنَّهُ لاَ يُفْلِحُ اَلظَّالِمُونَ﴾

در مفردات گفته: كلمه «رود» به معناى تردد و آمد و شد كردن به آرامى است به خاطر يافتن چيزى، و كلمه «رائد» هم كه به معناى طالب و جستجوگر علفزار است از همان ماده است «اراده» از ماده «راد، يرود» كه به معناى سعى در طلب چيزى است، انتقال يافته و به معناى خواستن شده. آن گاه مى‌گويد: «مراوده» به معناى اينست كه كسى در اراده با تو نزاع كند يعنى تو چيزى را بخواهى و او چيز ديگرى را، و يا تو در طلب چيزى سعى و كوشش كنى و او در طلب چيز ديگرى.

و اگر گفته شود: «راودت فلانا عن كذا» هم چنان كه خداى تعالى فرموده: ﴿هِيَ رَاوَدَتْنِي عَنْ نَفْسِي﴾ و نيز فرموده: ﴿تُرَاوِدُ فَتَاهَا عَنْ نَفْسِهِ﴾ معنايش اين است كه «فلانى