ترجمۀ تفسیر المیزان ج 11

يكى ديگر اينكه منظور از خبر دادن يوسف به ايشان مجازات ايشان است به كيفر كار زشتى كه كرده بودند، عينا مثل خود ما كه وقتى از كسى ناراحت مى‌شويم به عنوان تهديد مى‌گوييم بزودى خدمتت مى‌رسم و به تو مى‌فهمانم.¹

يكى ديگر قول بعضى‌² است كه مى‌گويند از ابن عباس روايت شده، و آن اين است كه منظور از اينكه فرمود: «ايشان را به اين كارشان خبر خواهى داد» همان جريانى است كه بعدها يوسف (علیه السلام) در مصر با برادرانش داشت كه وقتى ايشان را شناخت، جامى را به دست گرفت و آن را به صدا درآورد، آن گاه فرمود اين جام به من خبر مى‌دهد كه شما برادرى از پدرتان داشته و او را در چاه انداخته و سپس به قيمت ناچيزى فروخته‌ايد.

و ليكن وجوه بالا خالى از سخافت و سستى نيست، و وجه همان است كه گفتيم، چون اين تعبير در كلام خداى تعالى در معناى بيان واقع و حقيقت عمل زياد آمده مثل اين كه فرموده:

﴿إِلَى اَللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ﴾³ و نيز فرموده: ﴿وَ سَوْفَ يُنَبِّئُهُمُ اَللَّهُ بِمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ﴾⁴ و نيز فرموده: ﴿يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اَللَّهُ جَمِيعاً فَيُنَبِّئُهُمْ بِمَا عَمِلُوا﴾⁵ و همچنين در آيات بسيارى ديگر.

بعضى‌⁶ هم گفته‌اند: معناى آن اين است كه ما به وى وحى كرديم كه بزودى خبرشان مى‌دهى به آنچه كه بر سرت آوردند، ولى آنها اين وحى را نمى‌فهمند. اين وجه خيلى بعيد نيست، ليكن گفتگوى ما در اين بود كه جمله‌ ﴿وَ هُمْ لاَ يَشْعُرُونَ﴾ براى افاده چه نكته‌اى آورده شده، و بنابراين وجه، ظاهرا حاجتى به اين قيد به نظر نمى‌رسد.

بعضى‌⁷ ديگر گفته‌اند: معنايش اين است كه به زودى با ترقيى كه در زندگى و عزت و ملك و سلطنت مى‌كنى به آنان نتيجه و عاقبت اين رفتارشان را مى‌فهمانى، چون خداوند تو را بر ايشان مسلط و ايشان را براى تو ذليل مى‌سازد، و رؤيايت را حق و واقعى مى‌كند، در حالى كه ايشان امروز نمى‌فهمند كه خدا به تو چه داده.

فرق عمده‌اى كه اين وجه با وجه ما دارد اين است كه معناى خبر دادن را از خبر دادن