ترجمۀ تفسیر المیزان ج 10

(تتولوا) اعراض كنيد - كلمه «تولوا» در اصل «تتولوا» مخاطب از فعل مضارع باب تفعل است، نه جمع غايب ماضى آن باب، دليل گفتار ما، كاف خطاب در «عليكم»، و نيز خطابهاى متعددى است كه در دو آيه قبل بود، پس نبايد به گفتار بعضى از مفسرين گوش داد كه گفته‌اند: كلمه «تولوا» جمع مذكر غايب از فعل ماضى باب تفعل است، چون فساد اين سخن واضح است.

بيان نادرستى سخن يكى از مفسرين كه از جمله: ﴿يُمَتِّعْكُمْ مَتَاعاً حَسَناً﴾ نجات امت محمد (صلى الله عليه وآله و سلم) از عذاب انقراض را استفاده كرده است‌

يكى از مفسرين‌¹ در تفسير جمله‌ ﴿يُمَتِّعْكُمْ مَتَاعاً حَسَناً إِلىَ أَجَلٍ مُسَمًّى﴾ حرف عجيب و غريبى زده و گفته است «اين جمله هم چنان كه در تفسير سوره يونس نيز گفتيم مى‌خواهد از نجات امت محمدى از عذاب انقراض خبر دهد» و من نفهميدم اين خبر را از كجاى آيه استفاده كرده! احتمال مى‌دهم او از اينجا به اشتباه افتاده كه خيال كرده آيه شريفه مى‌خواهد به امت اسلام شرط كند كه اگر به خدا و آياتش ايمان بياورند خداى تعالى آنان را به حياتى نيكو خواهد رساند، حياتى كه انقراض پذير نباشد، چون امت اسلام شرط را تحقق داده و ايمان آوردند، خداى تعالى هم اسلام را در دنيا منتشر كرد. و ليكن همه مى‌دانيم با اينكه رسول (صلى الله عليه وآله و سلم) فرستاده خدا به سوى عامه بشر بود، مع ذلك عامه بشر به وى ايمان نياوردند، آنهايى هم كه ايمان آوردند ايمان همگيشان خالص از نفاق نبود، و خلاصه ايمان زبانيشان از ظاهرشان به باطنشان راه نيافته و از زبان به قلب نرسيده بود.

و اگر صرف ايمان بعضى از امت با كفر اكثريت امت در تحقق شرط كافى باشد و باعث شود كه خداى تعالى عذاب استيصال را از امتى بردارد، اين مقدار ايمان در امت نوح و هود و ساير انبياء نيز وجود داشت، آنان نيز امت خود را به همان چيزى دعوت كردند كه محمد (صلى الله عليه وآله و سلم) دعوت كرد، آنها نيز همان شرطى را كردند كه آن جناب كرد، ولى ديديم كه عذاب عمومى همه را گرفت، و خداى تعالى تنها مؤمنين را نجات داد: ﴿وَ كَانَ حَقًّا عَلَيْنَا نَصْرُ اَلْمُؤْمِنِينَ﴾².

با اينكه قرآن كريم از نوح و هود و صالح وعده‌هايى حكايت كرده كه به مردم خود دادند، از آن جمله از نوح حكايت كرده كه به قوم خود گفت: ﴿اِسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّاراً يُرْسِلِ اَلسَّمَاءَ عَلَيْكُمْ مِدْرَاراً وَ يُمْدِدْكُمْ بِأَمْوَالٍ وَ بَنِينَ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهَاراً﴾³و از هود (علیه السلام) حكايت كرده كه به قوم خود فرمود: ﴿وَ يَا قَوْمِ اِسْتَغْفِرُوا