ترجمۀ تفسیر المیزان ج 10

كرده‌اند، و در تفسير قمى‌¹ از پدرش از نوفلى از سكونى از امام صادق (علیه السلام) همين معنا را روايت كرده است.

﴿وَ جَاوَزْنَا بِبَنِي إِسْرَائِيلَ اَلْبَحْرَ فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَ جُنُودُهُ بَغْياً وَ عَدْواً...﴾ 

كلمه «بغى» و كلمه «عدو» مانند كلمه «عدوان» به معناى ظلم است، و كلمه «ادراك» در جمله‌ ﴿حَتَّى إِذَا أَدْرَكَهُ اَلْغَرَقُ﴾ و در هر جاى ديگر به معناى رسيدن و پيوستن به چيزى و مسلط شدن بر آن است، هم چنان كه كلمه «اتباع» به معناى اينست كه به آن چيز برسى و ملحق شوى.

﴿آمَنْتُ أَنَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَلَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُوا إِسْرَائِيلَ﴾ يعنى همين كه بلاى غرق او را دريافت، گفت: ﴿آمَنْتُ أَنَّهُ﴾ كه تقديرش «آمنت بانه» است (ايمان آوردم به اينكه هيچ معبودى نيست به جز آن خدايى كه بنى اسرائيل به او ايمان آوردند). و اگر نگفت به «الله» بلكه معبود را توصيف كرد به آن معبودى كه بنى اسرائيل به او ايمان آوردند، براى اينست كه انگيزه‌اش در ايمان آوردن طمعى بوده، كه شايد با ايمان آوردنش دست يابد به آنچه بنى اسرائيل با ايمان آوردنشان به آن دست يافتند، و آن عبور كردن از دريا و نجات يافتن از غرق شدن بود. و باز به همين جهت است كه بين ايمان و اسلام جمع كرد تا به اين وسيله اثر آن گناهى كه بر آن اصرار داشت يعنى گناه شرك به خدا و استكبار بر خدا را بشويد. و بقيه الفاظ آيه روشن است.

ايمان آوردن فرعون در آستانه هلاكت، و مردود بودن ايمان و توبه او

﴿آلْآنَ وَ قَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَ كُنْتَ مِنَ اَلْمُفْسِدِينَ﴾ 

كلمه «آلان» - با «آ» ى مد دار - اصلش «أ ألان: آيا الان» بوده، يعنى آيا حالا ايمان مى‌آورى؟ حالا كه عذاب خدا تو را درك كرده؟ با اينكه ايمان و توبه هيچ كس در لحظه فرا رسيدن عذاب و آمدن مرگ از هر طرف قبول نيست. و تو قبل از اين عصيان كردى و از مفسدان بودى و عمرت را در معصيت خدا بسر بردى و توبه را در موقع خودش انجام ندادى، حال كه وقت توبه فوت شده ايمان چه سودى به حالت دارد، و اين موفق نشدنت به ايمان و توبه همان چيزى است كه موسى و هارون آن را از خداى تعالى خواستند. آرى، از خدا خواستند كه فرعون را به عذاب أليم خود بگيرد و راه او را به سوى ايمان ببندد تا در تمامى طول زندگى ايمان نياورد، مگر هنگامى كه عذاب از هر طرف احاطه‌اش كرده باشد، هنگامى كه نه ايمان سودى مى‌بخشد و نه توبه.