ترجمۀ تفسیر المیزان ج 9

زندگى خود را تدبير نموده و كار معاش خود را اصلاح مى‌كند كار امروزش را انجام داده و زمينه كار فردايش را فراهم مى‌سازد. و كارهايش كه يا بطور مستقيم تصرف در ماده و يا برگشتش به آن است در عين اينكه همه بستگى دارد به مقدار تسلطش بر عمل و احاطه‌اش به متعلقات آن از نظر دوام تسلط و قدرت يكسان نيستند، بعضى از كارهايش بستگى دارد به سلطنتى كه به مقدار زمان عمل دوام داشته باشد، مانند گرسنه‌اى كه به غذايى رسيده و آن را بخورد، كه خوردن آن جز به مقدار سلطنتى كه تا پايان عمل ادامه داشته باشد، احتياج ندارد، چون خوردن چنين كسى احتياج به تمهيد مقدمه ندارد.

و بعضى ديگر كه قسمت عمده اعمال انسانى است، بستگى دارد به داشتن قدرت و سلطنتى كه هم در موقع انجام آن و هم قبل از آن، و در بعضى حتى بعد از آن امتداد داشته باشد و آن اعمال اجتماعى اوست كه محتاج به تمهيد مقدمات و زمينه‌سازى قبلى است، پس نمى‌توان گفت تمامى كارهاى انسان تصادفى و اتفاقى است بلكه قسمت عمده آن وضعش طورى است كه قبل از رسيدن موقعش بايد زمينه‌اش را فراهم كرد.

يكى از مقدمات عمل، فراهم آوردن تمامى اسباب و منظم نمودن وسايل آن است، و يكى ديگر بر طرف كردن موانعى است كه ممكن است در حين عمل از انجام آن جلوگيرى كند، و خلاصه انسان موفق به اعمال حياتيش نمى‌شود مگر بعد از آنكه از فوت شدن وسايل و مزاحمت موانع در امان باشد.

تنبه و توجه به اين حقيقت است كه آدمى را وادار مى‌كند به اينكه خود را از ناحيه رقباى خود خاطر جمع نموده و اطمينان پيدا كند علاوه بر اينكه از اعمال حياتيش مانع نمى‌شود بلكه او را در آنچه محتاج به مساعدت و كمك است يارى مى‌كنند.

مثلا انسانى محتاج به لباس است و ناگزير است از يك ماده بسيط و ساده‌اى مانند پنبه و يا پشم براى خود لباس تهيه كند، ليكن اين عمل حياتى وقتى انجام مى‌شود كه ريسندگان و بافندگان و دوزندگان و كارگران كارخانه‌هايى كه ماشين ريسندگى و بافندگى و خياطى مى‌سازند همه به او مساعدت كنند، و او وقتى مى‌تواند به مقصود خود نايل شود كه از ناحيه ايشان اطمينان و ايمنى داشته باشد، و بداند كه او را تنها نمى‌گذارند. و همچنين كسى كه مى‌خواهد در سرزمينى و يا در خانه‌اى سكونت گزيند وقتى مى‌تواند به مقصود برسد كه مطمئن باشد ديگران ممانعتش نمى‌كنند، و علاوه، مى‌تواند در آن زمين و يا خانه به نحوى كه صلاحش باشد تصرف كند.

درك اين حقيقت است كه انسان را نيازمند و وادار مى‌كند به اينكه با رقيب‌هاى خود