ترجمۀ تفسیر المیزان ج 9

عبد الله (علیه السلام) روايت كرده كه در تفسير آيه‌ ﴿فَسِيحُوا فِي اَلْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ﴾ فرموده‌اند: بيست روز از ذى الحجه و تمامى محرم و صفر و ربيع الاول و ده روز از ربيع الثانى است‌¹.

مؤلف: رواياتى كه بر طبق مضمون اين روايت از طرق شيعه از ائمه اهل بيت (علیهم السلام) در تفسير چهار ماه مورد بحث وارد شده بسيار زياد است، و كلينى و صدوق و عياشى و قمى و ديگران (عليهم الرحمة) در كتب خود آن‌ها را نقل كرده‌اند. همين مضمون از طرق اهل سنت نيز روايت شده است، البته در اين ميان روايات ديگرى از طرق آنان هست كه مضمونش غير اين مضمون است، حتى در پاره‌اى از آن‌ها چنين آمده: «ابو بكر در سال نهم هجرى در ماه ذى القعده با مردم به حج رفت» و چون اين روايت تاييد نشده لذا از استناد به آن چشم‌پوشى كرديم.

و در تفسير عياشى از حكيم بن جبير از على بن الحسين (علیه السلام) روايت كرده كه در تفسير آيه‌ ﴿وَ أَذَانٌ مِنَ اَللَّهِ وَ رَسُولِهِ﴾ فرموده است: مقصود از «اعلام» كننده، امير المؤمنين (علیه السلام) است‌².

رواياتى در باره اينكه اعلام كننده آيات برائت على (علیه السلام) بوده است‌

مؤلف: و اين معنا از حريز از ابى عبد الله (علیه السلام) نيز و همچنين از جابر از امام صادق و امام باقر (علیهما السلام) روايت شده، و قمى آن را از پدرش از فضاله از ابان بن عثمان از حكيم بن جبير از امام على بن الحسين (علیهما السلام) نقل كرده، و سپس گفته است كه: در حديث ديگرى امام امير المؤمنين (علیه السلام) فرمود: من بودم اعلام كننده در ميان مردم. اين روايت را صدوق هم به سند خود از حكيم از آن جناب نقل كرده.

صاحب الدر المنثور هم آن را از ابن ابى حاتم از حكيم بن حميد از على بن الحسين (علیهما السلام) نقل كرده، و صاحب تفسير برهان در كتاب خود گفته است كه: سدى و ابو مالك و ابن عباس و زين العابدين همگى گفته‌اند اعلام كننده على بن ابى طالب بود، و به وسيله او پيام رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) اداء شد³.

و در تفسير برهان از صدوق و او به سند خود از فضيل بن عياض از امام صادق (علیه السلام) روايت كرده كه گفت: من از آن حضرت از حج اكبر پرسش كردم. فرمودند: تو در