ترجمۀ تفسیر المیزان ج 9

صداى بلند ندا درداد: «هيچ كس داخل بهشت نمى‌شود مگر مؤمن» و اين معنا هر چند در ساير روايات نيامده، و خيلى هم بعيد به نظر مى‌رسد، زيرا با اينكه آيات بسيارى مكى و مدنى در اين باره نازل شده، عادتا محال به نظر مى‌رسد كه تا سال نهم هجرت اين معنا به گوش مردم نرسيده و محتاج باشد به اينكه على (علیه السلام) آن را تذكر دهد ليكن مدلول خود آيات برائت نيز همين است.

و اما اينكه در بعضى از آن‌ها بجاى آن دارد: «هيچ كس داخل كعبه - و يا خانه - نمى‌شود مگر مؤمن» - در صورتى كه اين روايات صحيح باشد - البته حكم مستفاد از آن‌ها نظير حكم به ممنوعيت مشركين از طواف، حكمى ابتدايى خواهد بود.

و به هر حال مى‌خواهيم بگوئيم رسالت على (علیه السلام) منحصرا راجع به رساندن آيات برائت نبود، بلكه هم راجع به آن بود و هم راجع به سه و يا چهار حكم قرآنى ديگر، و همه آن‌ها مشمول گفته جبرئيل هست كه گفت: «از تو پيامى نمى‌رساند مگر خودت و يا مردى از خودت» زيرا هيچ دليلى نيست تا اطلاق اين كلام را تقييد كند.

و در الدر المنثور است كه ترمذى - وى حديث را حسن دانسته - و ابن ابى حاتم و حاكم - وى حديث را صحيح شمرده - و ابن مردويه و بيهقى در كتاب دلائل همگى از ابن عباس (رضى الله عنه) نقل كرده‌اند كه گفت: رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) ابى بكر را فرستاد و مامورش كرد تا بدين كلمات جار بكشد، آن گاه على (رضى الله عنه) را روانه كرد و دستور داد او به آن‌ها جار بكشد، اين دو نفر به راه افتادند و اعمال حج را بجاى آوردند. آن گاه على (رضى الله عنه) در ايام تشريق (يازده و دوازده و سيزده) برخاست و چنين جار كشيد: خدا و رسولش از مشركين بيزارند، و تا چهار ماه مهلت داريد كه هر جا بخواهيد آزادانه برويد و بيائيد، و بعد از امسال ديگر هيچ مشركى حق ندارد به زيارت خانه خدا بيايد و ديگر هيچ كس حق ندارد برهنه در اطراف خانه طواف كند، و هيچ كس داخل بهشت نمى‌شود مگر مؤمن. آرى اينها آن موادى بود كه على (علیه السلام) بدانها ندا درداد¹.

مؤلف: اين خبر مضمونش نزديك است به آنچه كه ما از روايات استفاده كرديم.

و نيز در الدر المنثور است كه عبد الرزاق و ابن منذر و ابن ابى حاتم از طريق سعيد بن مسيب از ابى هريره روايت كرده‌اند كه گفت: ابى بكر او را دستور داد تا در همان موقعى كه ابى بكر حج مى‌كند او آيات را بخواند. آن گاه ابو هريره مى‌گويد: سپس رسول خدا