ترجمۀ تفسیر المیزان ج 9

كنند و شروع در جنگ را خاطرنشان مى‌سازد.

تحريك و تشويق مسلمين به قتال و كارزار با بيان اينكه جهاد صحنه آزمون است و...

و نيز به منظور تحريكشان تعريفشان مى‌كند به اينكه لازمه ايمانشان به خداى مالك خيرات و شرور و مالك منافع و مضار ايشان اين است كه جز از او نترسند، بدين وسيله دلهايشان را تقويت نموده و بر امر كارزار با دشمن تشجيعشان مى‌كند، و در آخر اين معنا را خاطرنشان مى‌سازد كه شما مورد امتحان خدا قرار گرفته‌ايد، و بايد از نظر خلوص نيت و قطع پيوندهاى دوستى و فاميلى با مشركين از امتحان درآئيد، تا به آن اجرهايى كه مخصوص مؤمنين واقعى است نائل شويد.

﴿قَاتِلُوهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اَللَّهُ بِأَيْدِيكُمْ...﴾ بار ديگر امر به قتال را تكرار مى‌كند چون با تحريك و تشويقى كه گذشت حالا ديگر بهتر مورد قبول واقع مى‌شود. آرى، امر اولى ابتدايى بود و مسبوق به تحريك و يا تشويقى نبود، بخلاف دومى كه امر اول توطئه و زمينه‌چينى آن را كرده و مامورين را كاملا آماده ساخته است.

علاوه بر اينكه جمله‌ ﴿يُعَذِّبْهُمُ اَللَّهُ بِأَيْدِيكُمْ وَ يُخْزِهِمْ... وَ يُذْهِبْ غَيْظَ قُلُوبِهِمْ﴾ نيز مؤكد امر و مشوق مامورين است بر امتثال و اجراى آن. گفتن اين معنا كه كشتار مشركين به دست مؤمنين عذاب خداست و در حقيقت مؤمنين ايادى خداى سبحانند، و نيز تذكر اينكه مشركين خوار خواهند شد و خداوند ايادى خود را نصرت خواهد داد و داغ دلهايشان را از كفار خواهد گرفت خود مشوقى است كه آنان را با اراده‌اى صاف و جرأت و نشاط وافى بسوى عمل سوق مى‌دهد.

﴿وَ يَتُوبُ اَللَّهُ عَلىَ مَنْ يَشَاءُ...﴾ اين آيه به منزله استثنايى است كه مى‌رساند حكم قتال بطور مطلق نيست.

﴿أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تُتْرَكُوا وَ لَمَّا يَعْلَمِ اَللَّهُ اَلَّذِينَ جَاهَدُوا مِنْكُمْ...﴾ 

اين آيه به منزله تعليل ديگرى است براى وجوب قتال و نتيجه آن هم تحريك مؤمنين است بر قتال و هم اينكه حقيقت امر را براى آنان بيان مى‌كند، و خلاصه آن بيان اين است كه: دار دنيا دار امتحان و زورآزمايى با ناملايمات است زيرا كه نفوس انسان‌ها در ابتداى خلقتشان از خير و شر و سعادت و شقاوت و هر رنگ ديگرى پاك بوده، و مراتب نزديكى و تقرب به خدا را تنها به كسانى مى‌دهند كه نسبت به خدا و آيات او ايمان خالص داشته باشند، خلوص ايمان هم جز به امتحان هويدا نمى‌شود. آرى، مقام عمل است كه پاكان و ناپاكان را از هم جدا مى‌كند، و مردان مخلص را از كسانى كه فقط ادعاى ايمان دارند جدا مى‌سازد.

و چون چنين است حتما بايد اين هايى كه ادعا مى‌كنند به اينكه ما جان و مال خود را به