ترجمۀ تفسیر المیزان ج 9

و در تفسير برهان از ابن شهرآشوب روايت كرده كه رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) در عريش فرمود: بارالها! اگر تو امروز اين گروه (مسلمين) را هلاك كنى بعد از اين روز، ديگر پرستش نخواهى شد، در اين موقع بود كه آيه‌ ﴿إِذْ تَسْتَغِيثُونَ﴾ نازل گرديد، رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) بيرون آمد در حالى كه مى‌فرمود: بزودى جمع مشركين شكست خورده و پا به فرار مى‌گذارند، خداوند هم او را با پنج هزار ملك سواره كمك نمود و عدد ايشان را در چشم مشركين بسيار وانمود كرد، و در عوض عدد مشركين را در نظر مسلمين اندك جلوه داد، و اين آيه نازل شد: ﴿وَ هُمْ بِالْعُدْوَةِ اَلْقُصْوىَ﴾، آنان در دورترين نقطه مرتفع وادى و پشت ريگزارى وسيع قرار گرفته بودند و رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) در نقطه مرتفع نزديك يك چاه قرار داشت‌¹.

مؤلف: در اين روايت نيز همان حرفى است كه در روايت قبل گفتيم.

و در مجمع البيان مى‌گويد: بلخى از حسن نقل كرده كه گفته است آيه‌ ﴿وَ إِذْ يَعِدُكُمُ اَللَّهُ...﴾ قبل از آيه‌ ﴿كَمَا أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ بِالْحَقِّ﴾ نازل شده و ليكن در تنظيم قرآن بعد از آن نوشته شده است‌².

مؤلف: تقدم مدلول يك آيه بر مدلول آن ديگرى از نظر وقوع در خارج ملازم اين نيست كه جلوتر هم نازل شده باشد، و از سياق آيه هيچ دليلى بر گفتار حسن نمى‌توان يافت.

و در تفسير عياشى از محمد بن يحيى خثعمى از امام صادق (علیه السلام) روايت كرده كه در ذيل آيه‌ ﴿وَ إِذْ يَعِدُكُمُ اَللَّهُ إِحْدَى اَلطَّائِفَتَيْنِ آن‌ها لَكُمْ وَ تَوَدُّونَ أَنَّ غَيْرَ ذَاتِ اَلشَّوْكَةِ تَكُونُ لَكُمْ﴾ فرموده: شوكت آن برخوردى بود كه در آن قتال بود³.

داستان جنگ بدر

مؤلف: نظير اين روايت را قمى نيز در تفسير خود نقل كرده است‌⁴.

و در مجمع البيان مى‌گويد: سيره‌نويسان و نيز ابو حمزه و على بن ابراهيم در كتب تفسيرشان نقل كرده‌اند كه: ابو سفيان با قافله قريش از شام مى‌آمد با اموالى كه در آن‌ها عطريات بود و در آن قافله چهل سوار از قريش بودند، پيغمبر اكرم (صلوات الله عليه) چنين رأى داد كه اصحابش بيرون روند و راه را بر ايشان گرفته و اموال را بگيرند، لذا فرمود: اميد است خداوند اين اموال را عايد شما كند. اصحاب نيز پسنديدند، بعضى به عجله حركت كردند، و بعضى ديگر به كندى، چون باور نمى‌كردند كه رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) از رموز جنگى