ترجمۀ تفسیر المیزان ج 8

در مقابل آن خانه ديگرى به نام «بيت المعمور» در آسمان دنيا بنا نهاد آن گاه خانه كعبه را مقابل «بيت المعمور» قرار داد و آدم را فرمود تا آن را طواف نمايد، و اين سنت در ميان فرزندان او تا قيامت معمول خواهد بود¹.

مؤلف: اين حديث از چند جهت غريب بنظر مى‌رسد، زيرا اولا غير از بيت المعمور خانه ديگرى را به نام «ضراح» اسم برده و حال آنكه در بيشتر روايات تنها بيت المعمور در آسمان چهارم ذكر شده. و ثانيا براى ملائكه گناه اثبات كرده و حال آنكه به نص قرآن كريم ملائكه معصوم از گناهند، البته اين معنا را مى‌توان تاويل كرد و گفت: مراد از پى بردن به گناه علم به قصور است، و به همين جهت مى‌توان گفت بنابراينكه عرش به علم تفسير شود معناى پناه بردن ملائكه به عرش اعتراف آنان به جهل خود و ارجاع علم است به خداوند سبحان، هم چنان كه قرآن نيز معذرت خواهى آنان را چنين حكايت فرموده: ﴿سُبْحَانَكَ لاَ عِلْمَ لَنَا إِلاَّ مَا عَلَّمْتَنَا إِنَّكَ أَنْتَ اَلْعَلِيمُ اَلْحَكِيمُ﴾.

و اما اينكه گفت: «كعبه در برابر بيت المعمور واقع شده» ظاهرا مراد از محاذات و برابرى محاذات معنوى است، نه حسى و جسمانى، به شهادت جمله «و به همين خاطر در آسمان چهارم خانه‌اى برابر عرش ساخت» زيرا به طورى كه از قرآن و حديث استفاده مى‌شود عرش و كرسى محيط به همه آسمان و زمين هستند، و با فرض احاطه و مخصوصا اگر به حسب فرض اين احاطه جسمانى بوده باشد ديگر محاذات معنا نخواهد داشت، پس نه اين احاطه، جسمانى است (زيرا گفتيم، عرش به معناى علم است) و نه آن محاذات، حسى و جسمانى است.

در كتاب خصال از امام صادق (علیه السلام) روايت شده كه فرمود: يكى از حاملين عرش به صورت آدم است، و از خدا به جهت فرزندان آدم طلب روزى مى‌كند. و يكى ديگر به صورت خروس است كه براى پرندگان طلب رزق مى‌كند. و سومى به شكل شير است كه براى درندگان روزى طلب مى‌نمايد. و چهارمى به صورت گاو است كه براى چارپايان طلب روزى مى‌كند. و از آن روزى كه بنى اسرائيل گوساله پرستيدند، آن گاوى كه حامل عرش است، سر افكنده شده و از شرم ديگر سر بلند نكرد، و وقتى قيامت مى‌شود حاملين عرش هشت نفر مى‌شوند...²