
ترجمۀ تفسیر المیزان ج 8
جلد هشتم کتاب تفسیر المیزان، شامل ترجمه و بیان سوره اعراف است که سورهای مکی بوده و در مجموع 206 آیه دارد. در جلد هشتم تفسیر المیزان، علامه طباطبایی، ابتدا با بیان و تفسیر آیات 1 تا 9 سوره اعراف، عنوان میکند که این سوره، در واقع دربرگیرنده مجموع مطالبی است که سورههای ابتدا شده به حروف مقطعه «الم» و «ص» مشتمل بر آن است. همچنین، این سوره در مورد عهدی است که خداوند برای پرستش خودش و عدم شریک قرار دادن چیزی دیگر از انسانها گرفته و سیر تاریخی آن و عهدشکنیهای امتها در طول تاریخ را متذکر میشود. سپس، ایشان به بیان و تفسیر سایر آیات سوره اعراف میپردازد که برخی از مهم ترین موضوعات مطرح شده در آنها به شرح زیر است: • بازگشت تمامی معاصی به تکبّر • تکوینی بودن سجدهی ملائکه • خاص بودن کبریا برای پروردگار و نه برای موجوداتی که همه نقص و فقر دارند • عدم توانایی شیطان در گمراه سازی «مخلصین» و «شاکرین» و ویژگی این دو گروه • عدم تعارض تصرّفات شیطانی بر ادراک افراد با استقلال فکری انسان در عمل • بحث عقلی و قرآنی پیرامون گفتگو و بحث ابلیس با ملائکه • دو دسته از روایات پیرامون تصرفات شیطان و چگونگی تصرف او در شعور انسان • مشاجره و گفتگوی دوزخیان با یکدیگر • روایتی از پیامبر در مورد کیفیت مرگ مومن و کافر • روایات پیرامون فاصله زمین و عرش و حاملین عرش • آیات پیرامون بعثت موسی به سوی فرعون مصر • تبدیل شدن عصای موسی به اژدها و بیضاء گشتن دست آن حضرت • روایاتی در مورد داستان حضرت موسی و فرعون و بیان ضعف آنها • عهد شکنی قوم فرعون بعد از برداشته شدن عذابشان • منظور از تکلّم خدا با موسی و چگونگی محقق شدن آن • ماجرای گوساله پرستیدن بنی اسرائیل و رفتار تند موسی با هارون پس از بازگشت و دیدن این اتفاق • روایاتی پیرامون قرار گرفتن گوهی بر بالای سر بنی اسرائیل • معنای ملکوت در قرآن • معنای اسماء حسنی و اسم اعظم • شرح آیاتی پیرامون خلقت انسان از نفس وحده • پناه بردن به خدا از شر شیطان
ترجمۀ تفسیر المیزان ج 8
173است.
و نيز در كتاب مزبور از ابن ابى حاتم از حسن روايت شده كه گفت: شنيدم كه رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) فرمود: پس از اينكه اهل بهشت از صراط مىگذرند همه بازداشت مىشوند تا اگر در دنيا به يكديگر ظلمى كرده باشند آن ظلمها را جبران نمايند تا در موقع ورود به بهشت از يكديگر بغض و كينهاى در دل نداشته باشند1.
باز در همان كتاب از نسايى و ابن ابى الدنيا و ابن جرير در رساله ذكر الموت و ابن مردويه نقل مىكند كه همگى از ابى هريره روايت كردهاند كه گفت: رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) فرمود: همه اهل دوزخ منزلهاى خود را در بهشت مىبينند، و اين خود حسرت بزرگى است براى آنان، هم چنان كه تمامى اهل بهشت منزلهاى خود را در دوزخ مىبينند، و اين خود باعث شكرگزارى بيشترى براى آنان است2.
و نيز از ابن ابى شيبه، احمد، عبد بن حميد، دارمى، مسلم، ترمذى، نسايى، ابن جرير، ابن منذر، ابن ابى حاتم و ابن مردويه از ابى هريره و ابى سعيد نقل مىكند كه از رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) نقل كردهاند كه در تفسير جمله ﴿وَ نُودُوا أَنْ تِلْكُمُ اَلْجَنَّةُ أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ﴾ فرمود: ندا مىشوند كه هميشه سالم باشيد و مريض نشويد، و همواره متنعم باشيد و محروم و مايوس نشويد، و دائما جوان بمانيد و دستخوش پيرى نگرديد، و تا ابد زنده بمانيد و نميريد3.
مؤلف: در باره معناى وراثت بهشت روايات ديگرى است كه ان شاء الله به زودى خواهد آمد.
رواياتى در اين باره كه مراد از «مؤذن» در ﴿فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ...﴾ على عليه السلام مىباشد
در كافى و تفسير قمى به سند خود از محمد بن فضيل از حضرت رضا (علیه السلام) روايت كردهاند كه در ذيل ﴿فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَنْ لَعْنَةُ اَللَّهِ عَلَى اَلظَّالِمِينَ﴾ فرمود: آن مؤذن امير المؤمنين (صلى الله عليه وآله و سلم) است4 و5.
مؤلف: اين روايت را عياشى6 نيز از آن جناب و صاحب روضة الواعظين از امام باقر (علیه السلام) نقل كردهاند7.
- الدر المنثور، ج3، ص 85.
- الدر المنثور، ج3، ص 85.
- الدر المنثور، ج3، ص 85.
- اصول كافى، ج1، ص 426.
- تفسير قمى، ج1، ص 231.
- تفسير عياشى، ج2، ص 17، ح41.
- روضة الواعظين، ص 91.
