ترجمۀ تفسیر المیزان ج 7

بود، صحيح نبود كه بفرمايد: ﴿لاَ مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ﴾ براى اينكه در اين صورت براى حكمش دنبال كننده‌اى مى‌بود، و كسى بود كه رعايت مصلحت را در كارها و در حكم، بر او واجب كند. و نيز صحيح نبود بفرمايد: «يفعل ما يشاء» زيرا كه در اين صورت ديگر نمى‌توانست هر چه مى‌خواهد بكند، بلكه تنها كارى را مى‌توانست انجام دهد كه داراى مصلحت باشد.

و در باره اينكه كارها و احكامش همه بر طبق مصلحت است مى‌فرمايد: ﴿قُلْ إِنَّ اَللَّهَ لاَ يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاءِ﴾¹ و نيز مى‌فرمايد: ﴿يَا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا اِسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ﴾² و همچنين آيات ديگرى كه احكام خداى را به وجوهى از حسن و مصلحت تعليل مى‌كند.

بيان آيات‌

﴿قُلْ لَوْ أَنَّ عِنْدِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ لَقُضِيَ اَلْأَمْرُ بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ﴾ 

يعنى اگر مى‌توانستم خواسته‌هاى بيجاى شما را عملى سازم و معجزه پيشنهادى شما را كه اگر به هر پيغمبرى نازل شود قطعا كار او و قومش را يكسره مى‌كند، جامه عمل بپوشانم، ناچار كار من و شما نيز يكسره گشته و يكى از ما دو طرف دعوا، نجات يافته و طرف ديگر هلاك و دچار عذاب مى‌شد، و معلوم است كه در اين ميان، تنها شما معذب و هلاك مى‌شديد، چون ستمكار شمائيد و عذاب الهى هم شامل حال ستمكاران است. زيرا خداى سبحان منزه‌تر از آن است كه ستمكار را از غير ستمكار نشناخته و مرا به جاى شما عذاب كند.

پس در اينكه فرمود: ﴿وَ اَللَّهُ أَعْلَمُ بِالظَّالِمِينَ﴾ يك نوع كنايه و تعليلى به كار رفته و معنايش اين است كه شما معذب خواهيد بود، براى اين كه ظالميد، و عذاب الهى جز به ظالمين كارى ندارد. و اين جمله اشاره است به مطلبى كه در آيه‌ ﴿قُلْ أَ رَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتَاكُمْ عَذَابُ اَللَّهِ بَغْتَةً أَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ إِلاَّ اَلْقَوْمُ اَلظَّالِمُونَ﴾³ گذشت.

﴿وَ عِنْدَهُ مَفَاتِحُ اَلْغَيْبِ لاَ يَعْلَمُهَا إِلاَّ هُوَ...﴾ 

مفسرين در باره وجه اتصال اين آيه به ما قبل آن گفته‌اند: از آنجايى كه در آخر آيه قبلى داشت: ﴿وَ اَللَّهُ أَعْلَمُ بِالظَّالِمِينَ﴾، از اين جهت براى مزيد بيان فرمود: خزينه‌هاى غيب يا كليدهاى آن، نزد خداى سبحان است، و كسى را جز او از آن آگهى و علم نيست، و او است